Cách nói giờ trong tiếng Pháp: Giờ, phút và câu dùng thực tế

Để nói giờ bằng tiếng Pháp, dùng Il est + giờ (Il est deux heures, eel eh duh uhr), rồi thêm phút (Il est deux heures dix, eel eh duh uhr deess) hoặc các cách nói tắt phổ biến et quart, et demie, và moins le quart. Ở Pháp và phần lớn cộng đồng Pháp ngữ, lịch trình thường dùng đồng hồ 24 giờ, còn trong hội thoại hằng ngày thì hay gần với kiểu 12 giờ, dựa vào ngữ cảnh.

Tiếng Pháp là một ngôn ngữ toàn cầu với hơn 300 triệu người nói tiếng Pháp trên thế giới theo OIF, và có vị thế ngôn ngữ chính thức ở hàng chục quốc gia khắp châu Âu, châu Phi, châu Mỹ và khu vực Thái Bình Dương. Nếu bạn đi du lịch, học tập hoặc làm việc bằng tiếng Pháp, chuyện nói về giờ giấc sẽ xuất hiện ngay: sân ga tàu, hẹn ăn tối, họp văn phòng và nhắc lịch hẹn.

Để học thêm tiếng Pháp đời thường mà bạn thực sự nghe trong phim và series, hãy học kèm các câu chào như trong hướng dẫn cách nói xin chào bằng tiếng Pháp.

Mẫu cốt lõi: "Il est" + thời gian

Cách nói giờ trong tiếng Pháp bắt đầu bằng Il est (eel eh), nghĩa đen là "nó là".

Bạn cũng có thể nói C'est (say) trong lời nói thân mật, nhưng Il est là chuẩn khi nói giờ trên đồng hồ.

Il est

Il est (eel eh) là cách mở đầu mặc định khi nói giờ.

Ví dụ bạn sẽ nghe:

• Il est huit heures. (eel eh weet uhr), "Bây giờ là 8:00."
• Il est huit heures cinq. (eel eh weet uhr sank), "Bây giờ là 8:05."

Hỏi giờ tự nhiên (và lịch sự)

Trong đời thực, bạn sẽ nghe hai câu hỏi chính.

Quelle heure est-il ?

Quelle heure est-il ? (KEL uhr eh-TEEL) là dạng kinh điển, lịch sự.

Câu này rất hợp khi hỏi người lạ, nhân viên, và bất kỳ ai bạn muốn thể hiện sự tôn trọng.

Il est quelle heure ?

Il est quelle heure ? (eel eh KEL uhr) cực kỳ phổ biến trong lời nói hằng ngày.

Câu này không thô, chỉ là thân mật hơn, giống kiểu "Mấy giờ rồi?" thay vì "Cho hỏi mấy giờ rồi ạ?"

Giờ trong tiếng Pháp: số ít vs số nhiều, và các trường hợp đặc biệt

Tiếng Pháp phân biệt rõ một giờ với nhiều giờ, và có từ riêng cho trưa và nửa đêm.

Une heure

Une heure (ewn uhr) là "một giờ".

Bạn nói: Il est une heure. (eel eh ewn uhr)

Midi

Midi (mee-DEE) là buổi trưa.

Bạn nói: Il est midi. (eel eh mee-DEE)

Minuit

Minuit (mee-NWEE) là nửa đêm.

Bạn nói: Il est minuit. (eel eh mee-NWEE)

Phút: hai kiểu chính (và khi dùng mỗi kiểu)

Tiếng Pháp có hai cách nói phút đều đúng, và lựa chọn chủ yếu tùy ngữ cảnh.

1. Kiểu số (digital): giờ + phút, như đọc trên màn hình điện thoại.
2. Kiểu tương đối: hơn kém theo quý, rưỡi, và "trừ" phút.

Kiểu số: "Il est 14 h 20"

Trong lịch trình, thông báo, và các ngữ cảnh chính thức, tiếng Pháp thường dùng đồng hồ 24 giờ.

Bạn sẽ thấy và nghe các dạng như:

• 14 h 20 (katorz uhr van), "14:20"
• 18 h 05 (deez-weet uhr sank), "18:05"

Khi nói, nhiều người nói quatorze heures vingt (kah-TORZ uhr van) thay vì đọc chữ "h".

Kiểu tương đối: "et quart", "et demie", "moins le quart"

Trong hội thoại, cách nói tương đối rất phổ biến, nhất là với các mốc 15 phút và 30 phút.

Đây là chỗ tiếng Pháp bắt đầu khác với tiếng Việt, vì "7:45" thường thành "8:00 trừ một phần tư".

Các cụm nói giờ thiết yếu (kèm phát âm)

Đây là các cụm giúp bạn dùng được trong hầu hết tình huống hằng ngày, từ hẹn bạn đến bắt tàu.

Giờ 12 vs 24 ở Pháp: quy tắc thực tế

Nếu bạn chỉ học một quy tắc văn hóa, hãy nhớ quy tắc này:

• Thông tin công cộng dùng giờ 24: tàu, chuyến bay, lịch làm việc, lịch phát sóng TV.
• Hội thoại thường dùng kiểu 12 giờ: bạn bè, gia đình, tán gẫu, lên kế hoạch nhanh.

Vì vậy bạn có thể thấy 19 h 30 trên vé, nhưng lại nghe sept heures et demie (set uhr eh duh-MEE) khi người ta nói thành lời.

Nói "lúc" một thời điểm: à, vers, và pour

Trong tiếng Việt, ta dùng "lúc" hoặc "vào" cho nhiều nghĩa thời gian. Tiếng Pháp chia việc đó cho vài từ khác nhau.

À

Dùng à (ah) cho một thời điểm cụ thể.

Ví dụ:

• à huit heures (ah weet uhr), lúc 8:00
• à 8 h 10 (ah weet uhr deess), lúc 8:10

Vers

Dùng vers (vair) cho nghĩa "khoảng".

Ví dụ:

• vers midi (vair mee-DEE), khoảng trưa
• vers 17 heures (vair deez-set uhr), khoảng 5 giờ chiều

Pour

Dùng pour (poor) khi bạn nói về hạn chót, gần nghĩa "trước" hoặc "chậm nhất là".

Ví dụ:

• C'est pour quand ? Pour demain midi. (say poor kahn, poor duh-MAN mee-DEE), "Hạn khi nào? Trước trưa mai."

Các ngữ cảnh đời thực thường gặp (những gì bạn sẽ nghe trong phim và TV)

Cụm nói giờ xuất hiện trong các cảnh quen thuộc: vội vàng, lên kế hoạch, chờ đợi, và xin lỗi.

Dưới đây là các mẫu rất hay gặp, đáng học thuộc.

On se retrouve à...

On se retrouve à... (on suh ruh-TROOV ah) nghĩa là "Gặp nhau lúc..."

Ví dụ:

• On se retrouve à 19 h ? (on suh ruh-TROOV ah deez-neuf uhr), "Gặp lúc 7 nhé?"
• On se retrouve à sept heures. (on suh ruh-TROOV ah set uhr), "Gặp lúc 7."

Ça commence à...

Ça commence à... (sah koh-MAHNS ah) nghĩa là "Bắt đầu lúc..."

Ví dụ:

• Ça commence à 20 h 30. (sah koh-MAHNS ah van uhr trahnt), "Bắt đầu lúc 8:30 tối."

Je suis en retard

Je suis en retard (zhuh swee ahn ruh-TAR) nghĩa là "Tôi đến muộn."

Một phần thêm rất kiểu Pháp để nói nhẹ đi là:

• Je suis un peu en retard. (zhuh swee uhn puh ahn ruh-TAR), "Tôi hơi muộn một chút."

Nếu bạn muốn học thêm các câu kết thúc hội thoại đời thường, xem cách nói tạm biệt bằng tiếng Pháp.

Bảng ghi nhớ rõ ràng: phút trong tiếng Pháp

Dùng bảng này để đổi nhanh giữa thứ bạn thấy (kiểu số) và thứ bạn có thể nói (kiểu tương đối).

Góc nhìn chuyên sâu: vì sao cụm nói giờ mang tính văn hóa, không chỉ ngữ pháp

Cách diễn đạt thời gian là ví dụ điển hình của ngữ dụng học: ngữ pháp đơn giản, nhưng ý nghĩa xã hội đổi theo ngữ cảnh.

"Ways of speaking encode ways of thinking about social relations. Even apparently simple expressions, like those used for time, are shaped by cultural expectations about precision, politeness, and shared context."

(Anna Wierzbicka, Cross-Cultural Pragmatics, Mouton de Gruyter, 1991)

Trong thực tế, vì vậy vers (khoảng) có thể nghe thân thiện, à 19 h 03 có thể nghe quá cứng nhắc trong hẹn xã hội, và lịch trình bám đồng hồ 24 giờ để tránh mơ hồ.

Ghi chú vùng miền và cộng đồng Pháp ngữ (khác gì ngoài nước Pháp)

Tiếng Pháp được nói trên nhiều châu lục, và cách nói giờ nhìn chung khá thống nhất.

Dù vậy, bạn vẫn sẽ thấy vài khác biệt nhỏ về thói quen:

• Ở một số nơi, người ta có thể chuộng kiểu số (digital) hơn, nhất là trong bối cảnh công việc.
• Trong lời nói thân mật, midi và minuit được hiểu rộng rãi ở mọi nơi.
• Đồng hồ 24 giờ phổ biến ở châu Âu Pháp ngữ và trong nhiều bối cảnh trang trọng trên toàn cầu, nhưng thói quen hội thoại thay đổi theo cộng đồng.

Ethnologue và OIF đều nhấn mạnh sự lan rộng toàn cầu của tiếng Pháp, đó là lý do bạn nên học dạng chuẩn trước. Dạng này dùng ở đâu cũng ổn.

Luyện tập: các đoạn hội thoại ngắn bạn có thể dùng ngay

Hội thoại ngắn giúp bạn nói giống người bản xứ nhanh hơn.

Ở ga tàu

• Pardon, quelle heure est-il ? (par-DON, KEL uhr eh-TEEL)
• Il est dix-sept heures vingt. (eel eh deez-set uhr van)

Lên kế hoạch ăn tối

• On mange à quelle heure ? (on mahzh ah KEL uhr)
• Vers vingt heures, ça te va ? (vair van uhr, sah tuh vah)

Đang chạy trễ

• Tu arrives à quelle heure ? (tew ah-REEV ah KEL uhr)
• Je suis en retard, j'arrive vers huit heures moins le quart. (zhuh swee ahn ruh-TAR, zhah-REEV vair weet uhr mwahn luh kar)

Học cụm nói giờ nhanh hơn với clip phim

Cụm nói giờ ngắn, xuất hiện dày, và hay lặp lại trong cùng kiểu cảnh, nên rất hợp để học qua clip.

Nếu bạn muốn xây nền rộng hơn, hãy kết hợp với danh sách từ vựng cốt lõi như 100 từ tiếng Pháp phổ biến nhất, rồi củng cố bằng luyện hội thoại thật trên học tiếng Pháp trên Wordy.

Gần cuối cuộc trò chuyện, bạn cũng sẽ nghe áp lực thời gian mang cảm xúc, trêu chọc, và chuyện quan hệ. Nếu bạn cũng học tiếng Pháp lãng mạn, xem cách nói I love you bằng tiếng Pháp để gặp các câu xuất hiện liên tục trong phim.

Tóm tắt: 5 quy tắc giúp bạn nghe tự nhiên

1. Bắt đầu bằng Il est (eel eh) khi nói giờ trên đồng hồ.
2. Dùng une heure cho 1:00, và dùng số nhiều heures từ 2:00 trở đi.
3. Khi nói, ưu tiên midi và minuit thay vì "12:00" và "0:00".
4. Dùng et quart, et demie, moins le quart để nhịp nói tự nhiên nhất.
5. Trong lịch trình, hãy chờ dạng đồng hồ 24 giờ, và khi nói thì đọc theo kiểu X heures Y.