Trích dẫn và tục ngữ tiếng Đức: 35 câu người Đức thật sự dùng (kèm phát âm)

Các câu trích dẫn và tục ngữ tiếng Đức là những câu nói ngắn, dễ dùng lại như "Übung macht den Meister" và "Aller Anfang ist schwer". Người Đức dùng chúng để đưa lời khuyên, bình luận một tình huống, hoặc làm nhẹ lời phê bình. Học vài câu phổ biến nhất sẽ giúp bạn hiểu hội thoại thật trong phim và nói tự nhiên hơn khi giao tiếp hằng ngày.

Vì sao tục ngữ tiếng Đức quan trọng (và bạn sẽ nghe chúng ở đâu)

Tiếng Đức được hơn 100 triệu người dùng như ngôn ngữ thứ nhất hoặc thứ hai trên khắp châu Âu. Tiếng Đức chuẩn được dùng ở Đức, Áo, Thụy Sĩ, Liechtenstein, và một phần của Bỉ và Ý. Goethe-Institut tóm tắt vai trò của tiếng Đức như một ngôn ngữ lớn về giáo dục, kinh doanh và văn hóa ở châu Âu.

Trong lời nói đời thường, người Đức không liên tục trích dẫn triết gia. Họ dùng các câu Sprichwörter (tục ngữ) và Redewendungen (thành ngữ, cụm cố định) gọn và sắc như công cụ xã hội, để động viên, cảnh báo, kết thúc tranh luận, hoặc báo hiệu một lẽ thường ai cũng hiểu.

Nếu bạn học tiếng Đức qua phim, các câu này đặc biệt có giá trị vì chúng mang nhiều thông tin. Một câu ngắn có thể cho bạn biết thái độ nhân vật, nền tảng xã hội, hoặc họ có đang mỉa mai hay không.

Để có thêm các câu mở đầu và kết thúc đời thường, dễ đi cùng tục ngữ, xem cách nói xin chào bằng tiếng Đức và cách nói tạm biệt bằng tiếng Đức.

Trích dẫn và tục ngữ khác nhau thế nào: người Đức hiểu Sprichwort và Redewendung ra sao

Sprichwort là tục ngữ, một câu hoàn chỉnh diễn đạt một chân lý chung hoặc một quy tắc kinh nghiệm. "Aller Anfang ist schwer" là ví dụ kinh điển.

Redewendung là một cách nói cố định, giống một cụm từ hơn là một câu tục ngữ đầy đủ. "Jemandem die Daumen drücken" (chúc may mắn, giống như 'bắt chéo ngón tay') là một Redewendung.

Các bộ sưu tập Redewendungen và Sprichwörter của Duden hữu ích vì chúng cho thấy điều gì đã được dùng ổn định và được hiểu rộng rãi, chứ không chỉ là câu nghe có vẻ thi vị trên giấy.

Công trình về ngữ cố định của nhà ngôn ngữ học Harald Burger là một mô hình dễ hình dung, đây là các đơn vị nhiều từ mà người nói lưu và lấy ra như một khối. Vì vậy trong hội thoại, chúng có thể nghe nhanh và rất đúng kiểu bản ngữ.

35 tục ngữ và câu nói tiếng Đức bạn thật sự có thể dùng

Dưới đây là 35 câu có tính ứng dụng cao, kèm cách đọc gần đúng. Mục tiêu không phải để bạn nói như một cuốn bách khoa tục ngữ, mà là để bạn nhận ra ngay và dùng vài câu một cách tự nhiên.

Übung macht den Meister

Cách đọc: OO-bung mahkht den MY-ster

Ý nghĩa: Có công mài sắt, có ngày nên kim.

Dùng khi ai đó đang học một kỹ năng, lúc đầu gặp khó, hoặc tiến bộ chậm. Hợp với trường học, thể thao, âm nhạc và góp ý trong công việc.

Aller Anfang ist schwer

Cách đọc: AH-ler AHN-fahng ist shvehr

Ý nghĩa: Vạn sự khởi đầu nan.

Dùng để an ủi người mới bắt đầu công việc mới, chuyển nhà, hoặc học tiếng Đức. Bạn cũng có thể dùng để tự thông cảm cho lỗi của mình mà không nghe như đang chống chế.

Ende gut, alles gut

Cách đọc: EN-duh goot, AH-less goot

Ý nghĩa: Kết thúc tốt đẹp thì mọi chuyện đều tốt đẹp.

Câu này hay dùng sau khi một quá trình căng thẳng kết thúc thành công. Trong phim, nó có thể chân thành hoặc hơi mỉa nhẹ.

Wer rastet, der rostet

Cách đọc: vehr RAH-stet, dehr ROS-tet

Ý nghĩa: Nghỉ mãi thì sẽ ì ra.

Thường dùng để nói về việc giữ vận động, nhất là với thể thao hoặc tuổi tác. Nói kèm nụ cười sẽ ổn hơn, nếu dùng để phán xét ai đó thì dễ nghe gắt.

Morgenstund hat Gold im Mund

Cách đọc: MOR-gen-shtoont haht GOLT im moont

Ý nghĩa: Dậy sớm thì được lợi.

Câu này cổ hơn "Übung macht den Meister" nhưng vẫn dễ nhận ra. Bạn có thể nghe từ bố mẹ, thầy cô, hoặc các nhân vật lớn tuổi.

Ohne Fleiß kein Preis

Cách đọc: OH-nuh flyss kyn prys

Ý nghĩa: Không đau thì không gain.

Hợp với luyện tập, học hành và nỗ lực công việc. Nó có thể nghe nghiêm, nên tránh dùng khi người khác đang căng thẳng.

Eile mit Weile

Cách đọc: EYE-luh mit VYE-luh

Ý nghĩa: Càng vội càng hỏng.

Dùng khi ai đó đang hấp tấp và mắc lỗi. Đây là cách nhẹ nhàng để nói "chậm lại" mà không ra lệnh.

Was du heute kannst besorgen, das verschiebe nicht auf morgen

Cách đọc: vahss doo HOY-tuh kahnst beh-ZOR-gen, dahss fehr-SHEE-buh nikht owf MOR-gen

Ý nghĩa: Việc hôm nay chớ để ngày mai.

Câu này dài, nên hay gặp trong văn viết, bối cảnh trường học, hoặc như một lời nhắc đùa mà nghiêm. Trong nói chuyện thân mật, người Đức thường rút gọn thành ý: "Nicht auf morgen verschieben."

Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm

Cách đọc: dehr AH-pfel fehllt nikht vyte fom shtahm

Ý nghĩa: Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh.

Dùng khi ai đó giống bố mẹ về ngoại hình, thói quen, hoặc năng khiếu. Tùy giọng điệu, nó có thể thân thương hoặc hơi chê.

Viele Köche verderben den Brei

Cách đọc: FEE-luh KUR-khuh fehr-DEHR-ben den bry

Ý nghĩa: Lắm thầy nhiều ma.

Hay dùng trong dự án nhóm. Đây có thể là cách lịch sự để gợi ý nên ít người quyết định hơn.

Wer A sagt, muss auch B sagen

Cách đọc: vehr AH zahkt, mooss owkh BAY zah-gen

Ý nghĩa: Đã làm thì làm cho trót.

Dùng khi ai đó muốn bỏ dở giữa chừng. Nó có thể tạo động lực, nhưng cũng có thể gây áp lực, nên xem tình huống.

Man soll den Tag nicht vor dem Abend loben

Cách đọc: mahn zohl den tahk nikht for dehm AH-bent LOH-ben

Ý nghĩa: Đừng mừng sớm.

Dùng để cảnh báo việc ăn mừng quá sớm. Bạn sẽ nghe khi kế hoạch còn bấp bênh.

Reden ist Silber, Schweigen ist Gold

Cách đọc: RAY-den ist ZIL-ber, SHVY-gen ist GOLT

Ý nghĩa: Lời nói là bạc, im lặng là vàng.

Dùng khi ai đó nói quá nhiều, hoặc khi im lặng là lựa chọn khôn ngoan hơn. Nó có thể hơi dạy đời, nên nói nhẹ sẽ hợp hơn.

Aus den Augen, aus dem Sinn

Cách đọc: owss den OW-gen, owss dehm zin

Ý nghĩa: Xa mặt cách lòng.

Dùng cho mối quan hệ, thói quen, thậm chí cả cơn thèm. Trong hội thoại, nó thường mang sắc thái cam chịu.

Wer nicht wagt, der nicht gewinnt

Cách đọc: vehr nikht vahkt, dehr nikht geh-VINT

Ý nghĩa: Không liều thì không ăn.

Đây là câu động viên kinh điển trước khi mạo hiểm. Hợp với đổi việc, hẹn hò và kế hoạch du lịch.

Es ist noch kein Meister vom Himmel gefallen

Cách đọc: ess ist nokh kyn MY-ster fom HIM-mel geh-FAHL-en

Ý nghĩa: Không ai giỏi ngay từ đầu.

Dùng để giảm áp lực và bình thường hóa sai sót. Nó đi rất tự nhiên với "Übung macht den Meister."

Übung macht den Meister, aber Meister fallen nicht vom Himmel

Cách đọc: OO-bung mahkht den MY-ster, AH-ber MY-ster FAHL-en nikht fom HIM-mel

Ý nghĩa: Luyện tập tạo nên bậc thầy, nhưng bậc thầy không tự rơi từ trên trời xuống.

Đây là phiên bản ghép, hài hước mà bạn có thể nghe từ thầy cô hoặc huấn luyện viên. Nó nghe dân dã và hơi tinh nghịch.

Aller guten Dinge sind drei

Cách đọc: AH-ler GOO-ten DING-uh zint dry

Ý nghĩa: Lần thứ ba sẽ tốt.

Dùng sau hai lần thử, như lần thứ ba đỗ xe, hoặc vòng thi thứ ba. Nó cũng có thể là câu đùa nhẹ khi một việc xảy ra ba lần.

Gut Ding will Weile haben

Cách đọc: goot ding vil VYE-luh HAH-ben

Ý nghĩa: Việc hay cần thời gian.

Dùng khi ai đó muốn có kết quả quá nhanh. Hợp trong thủ công, nấu ăn và dự án dài hạn.

In der Ruhe liegt die Kraft

Cách đọc: in dehr ROO-uh leekt dee krahft

Ý nghĩa: Bình tĩnh thì mới có sức.

Đây là câu rất "chất Đức" trong các cảnh căng thẳng. Người ta dùng để khen cách giải quyết vấn đề điềm tĩnh.

Wer zuerst kommt, mahlt zuerst

Cách đọc: vehr tsoo-AYRST kohmt, mahlt tsoo-AYRST

Ý nghĩa: Ai đến trước phục vụ trước.

Bạn sẽ nghe ở quầy buffet, xếp hàng mua vé, và tình huống văn phòng. Nó có thể trung tính hoặc hơi sắc.

Jeder ist seines Glückes Schmied

Cách đọc: YAY-der ist ZY-nes GLUEK-ehs shmeet

Ý nghĩa: Mỗi người tự rèn nên vận may của mình.

Dùng khi nói về trách nhiệm cá nhân. Nó có thể truyền động lực, nhưng hãy cẩn thận khi người khác đang gặp khó khăn thật sự.

Einmal ist keinmal

Cách đọc: EYN-mahl ist KYN-mahl

Ý nghĩa: Một lần thì không tính.

Dùng khi ai đó phá luật "chỉ một lần" và muốn coi nhẹ. Nó có thể vui, nhưng cũng có thể là cách bao biện cho thói quen xấu.

Doppelt hält besser

Cách đọc: DOP-pelt helt BEH-ser

Ý nghĩa: Cẩn tắc vô ưu, nghĩa đen: làm đôi thì chắc hơn.

Dùng khi bạn kiểm tra khóa hai lần, gửi email nhắc lại, hoặc buộc dây hai vòng. Rất phổ biến trong bối cảnh thực tế hằng ngày.

Besser spät als nie

Cách đọc: BEH-ser shpayt ahls nee

Ý nghĩa: Thà muộn còn hơn không.

Câu này an toàn và rất phổ biến. Hợp cho lời xin lỗi, đến trễ, và cuối cùng cũng bắt đầu một việc trì hoãn lâu.

Wer den Pfennig nicht ehrt, ist des Talers nicht wert

Cách đọc: vehr den PFEN-ikh nikht ehrt, ist dess TAH-lers nikht vehrt

Ý nghĩa: Không quý cái nhỏ thì không đáng cái lớn.

Câu này cũ và nhắc đến tiền tệ xưa, nhưng nhiều người vẫn nhận ra. Dùng đùa khi nói về tiết kiệm hoặc lãng phí nguồn lực.

Kleinvieh macht auch Mist

Cách đọc: KLYNE-fee makht owkh mist

Ý nghĩa: Tích tiểu thành đại.

Đây là câu rất phổ biến về tiền bạc và năng suất. Nó có thể nói về tiết kiệm tiền lẻ, làm việc nhỏ, hoặc tiến bộ từng chút.

Wer im Glashaus sitzt, soll nicht mit Steinen werfen

Cách đọc: vehr im GLAHS-howss zitst, zohl nikht mit SHTY-nen VEHR-fen

Ý nghĩa: Ở nhà kính thì đừng ném đá.

Dùng để chỉ ra sự đạo đức giả. Nó có thể làm căng thẳng, nên dùng cẩn thận hoặc kèm hài hước.

Wie man in den Wald hineinruft, so schallt es heraus

Cách đọc: vee mahn in den vahlt hin-EYE-neen-rooft, zoh shallt ess huh-ROWSS

Ý nghĩa: Gieo gì gặt nấy, nghĩa đen: gọi vào rừng thế nào thì tiếng vọng ra như vậy.

Đây là câu từng gây lỗi MDX của bạn trước đó. Cách sửa đơn giản là tránh dùng dấu ngoặc nhọn trong phần cách đọc, vì MDX coi chúng như thẻ JSX.

Dùng khi giọng điệu của ai đó tạo ra phản ứng mà họ nhận lại. Nó phổ biến trong gia đình và góp ý nơi làm việc.

Wer anderen eine Grube gräbt, fällt selbst hinein

Cách đọc: vehr AHN-deh-ren EYE-nuh GROO-buh grehpt, fehllt zelbst hin-EYE-n

Ý nghĩa: Kẻ đào hố cho người khác sẽ tự rơi vào đó.

Dùng như lời cảnh báo về mưu mô. Nó hay xuất hiện trong các cảnh mang tính răn dạy.

Lügen haben kurze Beine

Cách đọc: LOO-gen HAH-ben KOOR-tsuh BY-ne

Ý nghĩa: Nói dối không đi được xa.

Dùng khi một lời nói dối có khả năng bị lộ nhanh. Hay dùng với trẻ con, nhưng người lớn cũng nói.

Der Ton macht die Musik

Cách đọc: dehr tohn mahkht dee moo-ZEEK

Ý nghĩa: Không phải nói gì, mà là nói như thế nào.

Câu này rất hợp với văn hóa giao tiếp của người Đức. Đây là cách gọn để nói về lịch sự, mỉa mai, hoặc giọng điệu thụ động gây hấn.

Wer schön sein will, muss leiden

Cách đọc: vehr shurn zyn vil, mooss LY-den

Ý nghĩa: Muốn đẹp thì phải chịu đau.

Bạn sẽ nghe trong chuyện thời trang, cắt tóc, và giày dép khó chịu. Thường được nói với giọng đùa.

Ordnung muss sein

Cách đọc: ORT-noong mooss zyn

Ý nghĩa: Phải có trật tự.

Đây là câu mang tính khuôn mẫu, nhưng cũng được dùng thật, nhất là khi ai đó insist vào quy tắc hoặc sự gọn gàng. Trong phim, nó có thể chân thành hoặc mỉa.

Da liegt der Hund begraben

Cách đọc: dah leekt dehr hoont beh-GRAH-ben

Ý nghĩa: Đó mới là mấu chốt, nghĩa đen: đó là nơi con chó được chôn.

Dùng khi bạn chỉ ra lý do thật sự đằng sau một vấn đề. Đây là câu rất thành ngữ, nghe cực kỳ bản ngữ.

Jetzt haben wir den Salat

Cách đọc: yetst HAH-ben veer den sah-LAHT

Ý nghĩa: Giờ thì rối rồi, nghĩa đen: giờ thì chúng ta có món salad.

Dùng khi tình huống đã hỏng và bạn phải xử lý hậu quả. Nó phổ biến trong lời than phiền đời thường và hội thoại hài.

Cách học tục ngữ từ phim mà không nghe như sách giáo khoa

Tục ngữ hiệu quả nhất khi khớp với cảnh. Nếu bạn thả chúng ngẫu nhiên, bạn sẽ nghe như đang diễn.

Một cách tốt là học chúng như các "kịch bản" gắn với tình huống, đúng với cách ngữ cố định được nhìn nhận trong ngôn ngữ học tiếng Đức. Tài liệu của IDS và khung ngữ cố định của Burger đều dẫn đến cùng một kết luận thực tế: chúng được lưu như một khối, nên bạn cần lưu cả khoảnh khắc, không chỉ từng từ.

Nếu bạn muốn thêm các câu đời thường, đúng kiểu bản ngữ (không phải lúc nào cũng là tục ngữ), hãy dùng danh sách này cùng hướng dẫn thành ngữ và cách nói tiếng Đức. Để chỉnh phát âm, hướng dẫn phát âm tiếng Đức giúp với các âm như "ch", "r" và umlaut.

Ghi chú văn hóa: khi nào tục ngữ nghe tự nhiên (và khi nào không)

Trong môi trường làm việc nói tiếng Đức, tục ngữ có thể chấp nhận được, nhưng câu ngắn thường dễ lọt tai hơn. "Besser spät als nie" hoặc "Der Ton macht die Musik" có thể nghe như một lời bình thường.

Các câu dài và mang tính răn dạy có thể khiến người nghe thấy như bị lên lớp. Nếu bạn không chắc, hãy dùng một câu trung tính trước, rồi thêm tục ngữ như một cách làm mềm lời.

Về phép lịch sự và kỳ vọng xã hội trong bối cảnh nói tiếng Đức, xem nghi thức và phong tục Đức. Nó giúp bạn quyết định khi nào tục ngữ nghe thân thiện và khi nào nghe phán xét.

Một cách đơn giản để bắt đầu dùng ngay hôm nay

Hãy bắt đầu với ba câu an toàn và linh hoạt: "Übung macht den Meister", "Besser spät als nie", và "Der Ton macht die Musik". Chúng bao phủ việc học, thời điểm và giọng điệu, những thứ xuất hiện liên tục trong hội thoại thật.

Nếu bạn học bằng hội thoại chân thực, hãy lưu lại các cảnh bạn nghe một trong các câu này, rồi dùng lại trong tình huống tương tự. Đó là cách tục ngữ thôi không còn là "một danh sách", mà trở thành thứ bạn thật sự nói ra.