สัตว์นักษัตรจีนในภาษาญี่ปุ่น: ชื่อ การออกเสียง และเกร็ดวัฒนธรรม

สัตว์นักษัตรจีนในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า 十二支 (jūnishi, JOO-nee-shee) เป็นวัฏจักรสัตว์ 12 ปีที่คุณจะได้ยินในญี่ปุ่นเวลาคนพูดถึงปีเกิด ธรรมเนียมปีใหม่ และธีมของปีปัจจุบัน ด้านล่างนี้คุณจะได้เรียนรู้ชื่อสัตว์แต่ละตัวเป็นภาษาญี่ปุ่น (คันจิและคานะ) การออกเสียงแบบอ่านง่ายสำหรับคนคุ้นอังกฤษ และรายละเอียดทางวัฒนธรรมที่ทำให้การคุยเรื่องนักษัตรในญี่ปุ่นฟังเป็นธรรมชาติ

ถ้าคุณเรียนภาษาญี่ปุ่นจากบทสนทนาจริง คุณจะเจอการคุยเรื่องนักษัตรบ่อยที่สุดช่วงเดือนมกราคมในรายการวาไรตี้ โฆษณา และบทสนทนาในครอบครัว ถ้าอยากเริ่มจากพื้นฐานการคุยก่อน ให้เริ่มที่ วิธีพูดทักทายในภาษาญี่ปุ่น แล้วค่อยกลับมา คุณจะเริ่มจับสัญญาณคำอ้างอิงตามฤดูกาลได้

ทำไมนักษัตรจีนถึงสำคัญในวัฒนธรรมญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นใช้นักษัตรเป็น “ปฏิทินวัฒนธรรมร่วมกัน” ไม่ใช่แค่ระบบทำนายดวง สัตว์ประจำปีแบบ eto ถูกพิมพ์บนของปีใหม่ ปรากฏบนสินค้าในศาลเจ้าและวัด และกลายเป็นธีมการตลาดของทั้งปี

มันยังเป็นวิธีชวนคุยแบบไม่กดดัน การถาม eto ของอีกฝ่ายอาจให้ความรู้สึกคล้ายถามว่า “เกิดปีไหน” แต่กรอบจะนุ่มกว่าและดูขี้เล่นกว่า

ญี่ปุ่นไม่ใช่ที่เดียวที่วัฒนธรรมนักษัตรเดินทางไป แต่การใช้แบบญี่ปุ่นมีเอกลักษณ์เพราะผูกกับมารยาทช่วงปีใหม่อย่างแน่นแฟ้น ธรรมเนียมส่ง nengajō ทำให้เกิด “จังหวะรีเซ็ต” ทุกปีที่สัตว์ประจำปีอยู่เต็มไปหมด

หมายเหตุสั้นๆ เรื่องภาษาญี่ปุ่นและการออกเสียง

ภาษาญี่ปุ่นมีผู้พูดประมาณ 123 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในญี่ปุ่น และเป็นหนึ่งในภาษาที่มีคนเรียนมากที่สุดในโลก (Ethnologue 2024) นั่นหมายความว่าคุณจะเจอคำเกี่ยวกับนักษัตรในสื่อการเรียนจำนวนมาก แต่จุดที่ยากคือสัตว์นักษัตรมีการเรียกชื่ออยู่ 2 ชั้น

มีทั้ง “ชื่อสัตว์ในชีวิตประจำวัน” (เช่น 犬 inu, EE-noo, สุนัข) และ “ป้ายชื่อราศีนักษัตร” (เช่น 戌 inu, EE-noo, ราศีสุนัข) บางตัวเสียงเหมือนกัน บางตัวไม่เหมือน และบางตัวใช้คันจิเฉพาะ

十二支 vs 干支

• 十二支 (jūnishi, JOO-nee-shee): แปลตรงตัวว่า “สิบสองกิ่ง” หมายถึงวัฏจักร 12 ราศี
• 干支 (eto, EH-toh): คำย่อจากแนวคิดวัฏจักร 60 ปีแบบดั้งเดิม ปัจจุบันใช้ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึง “สัตว์ประจำปีนักษัตร”

ในชีวิตประจำวัน eto เป็นคำที่คุณจะได้ยินบ่อยที่สุด ถ้าคุณถาม “干支は何？” (eto wa nani, EH-toh wa NAH-nee) คุณกำลังถามว่าสัตว์นักษัตรปีเกิดของเขาคืออะไร

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ: ทำไม “สคริปต์วัฒนธรรมร่วมกัน” ถึงสำคัญ

"สิ่งที่เราเรียกว่า 'วัฒนธรรม' ในชีวิตประจำวัน ส่วนใหญ่ถูกพาไปด้วยภาษาที่ใช้เป็นกิจวัตรและสคริปต์ร่วมกัน คือวิธีพูดเล็กๆ ที่คาดเดาได้ในสถานการณ์ที่เกิดซ้ำๆ"
Professor Claire Kramsch, applied linguist (Kramsch, Language and Culture)

การคุยเรื่องนักษัตรในญี่ปุ่นก็เป็นแบบนั้นพอดี เป็นสคริปต์ร่วมกันที่คึกคักเป็นพิเศษช่วงปีใหม่

สัตว์นักษัตรจีนทั้ง 12 ในภาษาญี่ปุ่น (พร้อมคันจิ คานะ และการออกเสียง)

ด้านล่างคือชื่อราศีนักษัตรแบบมาตรฐานในภาษาญี่ปุ่น ตามด้วยคำเรียกสัตว์แบบชีวิตประจำวันซึ่งคุณจะได้ยินด้วย การออกเสียงเป็นการประมาณแบบอ่านง่ายสำหรับคนคุ้นอังกฤษ

子

ราศีนักษัตร: 子 (ね)
คานะ: ね (ne)
การออกเสียง: neh

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 鼠 (ねずみ)
คานะ: ねずみ (nezumi)
การออกเสียง: neh-ZOO-mee

ในเชิงวัฒนธรรม nezumi ในญี่ปุ่นอาจหมายถึงหนูบ้านหรือหนูท่อได้ตามบริบท นี่คือเหตุผลที่คำแปลอังกฤษจึงแกว่งไปมา ในญี่ปุ่นคุณจะเห็นราศีนักษัตรเขียนเป็น 子 และอ่านว่า ne เป็นหลัก

丑

ราศีนักษัตร: 丑 (うし)
คานะ: うし (ushi)
การออกเสียง: OO-shee

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 牛 (うし)
คานะ: うし (ushi)
การออกเสียง: OO-shee

ตัวนี้ตรงไปตรงมา ราศีนักษัตรคือ “วัวงาน/วัวตัวผู้ (ox)” ส่วนสัตว์ในชีวิตประจำวันคือ “วัว (cow)” ในภาษาญี่ปุ่นแบบกันเอง คนมักพูดแค่ ushi โดยไม่แยก ox กับ cow

寅

ราศีนักษัตร: 寅 (とら)
คานะ: とら (tora)
การออกเสียง: TOH-rah

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 虎 (とら)
คานะ: とら (tora)
การออกเสียง: TOH-rah

Tora ยังเป็นองค์ประกอบชื่อที่พบได้บ่อย และเป็นภาพจำตัวละครคลาสสิกในเรื่องเล่า คุณอาจได้ยิน “寅年” (tora-doshi, TOH-rah-doh-shee) ที่แปลว่า “ปีขาล”

卯

ราศีนักษัตร: 卯 (う)
คานะ: う (u)
การออกเสียง: oo

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 兎 (うさぎ)
คานะ: うさぎ (usagi)
การออกเสียง: oo-SAH-gee

นี่เป็นหนึ่งในจุดที่ทำให้ผู้เรียนตกใจมาก ราศีนักษัตรอ่านแค่ “u” แต่ตัวสัตว์คือ usagi คุณจะเห็นลายธีมกระต่ายเต็มไปหมดใน 卯年 (u-doshi, oo-DOH-shee)

辰

ราศีนักษัตร: 辰 (たつ)
คานะ: たつ (tatsu)
การออกเสียง: TAH-tsoo

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 竜 or 龍 (りゅう)
คานะ: りゅう (ryū)
การออกเสียง: RYOO

ในญี่ปุ่น 辰 เป็นคันจิมาตรฐานของราศีนักษัตร และอ่านว่า tatsu ถ้าคุณพูดถึงมังกรทั่วไป คำว่า ryū พบได้บ่อย โดยเฉพาะในชื่อคนและบริบทแฟนตาซี

巳

ราศีนักษัตร: 巳 (み)
คานะ: み (mi)
การออกเสียง: mee

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 蛇 (へび)
คานะ: へび (hebi)
การออกเสียง: HEH-bee

Mi คือป้ายราศีนักษัตร ส่วน hebi คือสัตว์ คุณจะได้ยิน “巳年” (mi-doshi, mee-DOH-shee) ช่วงปีใหม่ แต่ในการคุยกันคนอาจสลับไปใช้ hebi เพื่อให้ชัดเจน

午

ราศีนักษัตร: 午 (うま)
คานะ: うま (uma)
การออกเสียง: OO-mah

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 馬 (うま)
คานะ: うま (uma)
การออกเสียง: OO-mah

ตัวนี้ง่าย Uma ยังโผล่ในสำนวนและชื่อสถานที่หลายแบบ จึงเป็นคำที่ใช้ได้เกินกว่าการคุยนักษัตร

未

ราศีนักษัตร: 未 (ひつじ)
คานะ: ひつじ (hitsuji)
การออกเสียง: hee-TSOO-jee

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 羊 (ひつじ)
คานะ: ひつじ (hitsuji)
การออกเสียง: hee-TSOO-jee

“แกะ” แบบนักษัตรคือ hitsuji โปรดสังเกตว่า 未 ยังเป็นคันจิที่พบบ่อยในความหมาย “ยังไม่” ในคำอื่นๆ ด้วย ดังนั้นบริบทจึงสำคัญ

申

ราศีนักษัตร: 申 (さる)
คานะ: さる (saru)
การออกเสียง: SAH-roo

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 猿 (さる)
คานะ: さる (saru)
การออกเสียง: SAH-roo

Saru คือ “ลิง” และ 申 คือคันจิของราศีนักษัตร คุณจะเห็น “申年” (saru-doshi, SAH-roo-doh-shee) บนปฏิทิน

酉

ราศีนักษัตร: 酉 (とり)
คานะ: とり (tori)
การออกเสียง: TOH-ree

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 鶏 (にわとり)
คานะ: にわとり (niwatori)
การออกเสียง: nee-wah-TOH-ree

Tori แปลว่า “นก” โดยรวม และในนักษัตรหมายถึงไก่ตัวผู้ ถ้าอยากเจาะจงในชีวิตประจำวัน niwatori คือ “ไก่”

戌

ราศีนักษัตร: 戌 (いぬ)
คานะ: いぬ (inu)
การออกเสียง: EE-noo

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 犬 (いぬ)
คานะ: いぬ (inu)
การออกเสียง: EE-noo

ออกเสียงเหมือนกัน แต่คันจิต่างกัน เวลาเขียนด้วยลายมือ คนญี่ปุ่นจำนวนมากจะเลือก 犬 ในโน้ตกันเอง แต่สิ่งพิมพ์นักษัตรแบบเป็นทางการจะใช้ 戌

亥

ราศีนักษัตร: 亥 (い)
คานะ: い (i)
การออกเสียง: ee

สัตว์ในชีวิตประจำวัน: 猪 (いのしし)
คานะ: いのしし (inoshishi)
การออกเสียง: ee-noh-SHEE-shee

นี่เป็นกับดักการแปลที่พบบ่อยอีกข้อ ในการใช้นักษัตรแบบญี่ปุ่น 亥 หมายถึงหมูป่า ไม่ใช่หมูเลี้ยงในฟาร์ม ถ้าคุณพูด buta (ぶた, BOO-tah) นั่นคือ “หมู” ในภาษาญี่ปุ่นทั่วไป แต่ไม่ใช่สัตว์นักษัตร

วิธีคุยเรื่องปีนักษัตรให้เป็นธรรมชาติในภาษาญี่ปุ่น

รู้ชื่อสัตว์คือขั้นแรก ขั้นที่สองคือทำให้ฟังเป็นธรรมชาติเวลาถามและตอบ

นี่คือรูปแบบที่คุณจะได้ยินบ่อยที่สุด

การถามราศีนักษัตรของอีกฝ่าย (ปีสัตว์)

• 干支は何？ (eto wa nani, EH-toh wa NAH-nee): “นักษัตรของคุณคืออะไร?”
• 干支、何年？ (eto, nan-doshi, EH-toh, nahn-DOH-shee): “คุณเป็นปีนักษัตรอะไร?”

ในสถานการณ์สุภาพ ให้เติม desu ka:

• 干支は何ですか？ (eto wa nan desu ka, EH-toh wa NAHN dess kah)

การบอกปีนักษัตรของตัวเอง

คุณตอบแค่ชื่อสัตว์ก็ได้:

• 寅だよ。 (tora da yo, TOH-rah dah yoh): “เสือ”

หรือใช้รูปแบบ “ปี”:

• 寅年。 (tora-doshi, TOH-rah-doh-shee): “ปีขาล”

ถ้าอยากพูดเป็นประโยคเต็ม:

• 私の干支は寅です。 (watashi no eto wa tora desu, wah-TAH-shee noh EH-toh wah TOH-rah dess)

รูปแบบ “-doshi”

ภาษาญี่ปุ่นมักเติม 年 (doshi, DOH-shee) เพื่อหมายถึง “ปีของ” ในบริบทนักษัตร:

คุณจะเห็น 年 อ่านว่า (toshi, TOH-shee) ในบริบทอื่นด้วย แต่ในคำประสมเกี่ยวกับนักษัตร การอ่านแบบ doshi เป็นแบบที่พบบ่อย

คุณจะเห็น 十二支 ในญี่ปุ่นที่ไหนบ้าง

วัฒนธรรมนักษัตรในญี่ปุ่นไม่ใช่เรื่องนามธรรม มันถูกพิมพ์ ขาย ส่งไปรษณีย์ และจัดแสดงจริง

年賀状 และภาษาช่วงปีใหม่

Nengajō (ไปรษณียบัตรปีใหม่) เป็นหนึ่งในเหตุผลใหญ่ที่ทำให้ eto “มีชีวิต” ทางวัฒนธรรม สัตว์ประจำปีกลายเป็นธีมลายภาพ และหลายคนใส่คำอวยพรสั้นๆ เช่น あけましておめでとうございます (akemashite omedetō gozaimasu, ah-keh-MAH-shee-teh oh-meh-deh-TOH goh-zah-ee-MAHSS)

ถ้าคุณกำลังสร้างคลังคำตามฤดูกาล แนะนำให้อ่านคู่กับ วิธีพูดลาก่อนในภาษาญี่ปุ่น เพราะข้อความปีใหม่มักมีทั้งคำทักทายและประโยคปิดท้ายเวลาพบกันครั้งแรกของปี

ศาลเจ้า วัด และของ “สัตว์ประจำปี”

ศาลเจ้าและวัดมักขายแผ่น ema (絵馬, EH-mah) และเครื่องราง omamori (お守り, oh-MAH-moh-ree) ที่มีรูปสัตว์ประจำปี เรื่องนี้ไม่ใช่ “ความเชื่อนักษัตร” แบบจริงจังเสมอไป แต่เป็นการมีส่วนร่วมกับฤดูกาล

ป๊อปคัลเจอร์และการเล่นคำ

คุณจะได้ยินการอ้างอิงนักษัตรในรายการวาไรตี้ มุกตลก และโฆษณา รูปแบบที่พบบ่อยคือใช้สัตว์เป็น “ตะขอบุคลิก” แบบเร็วๆ แม้ทุกคนจะรู้ว่าไม่ใช่วิทยาศาสตร์

ถ้าคุณเรียนจากคลิป นี่เป็นแบบฝึกฟังที่ดีเพราะคำศัพท์เป็นรูปธรรมและซ้ำบ่อย และยังเป็นหัวข้อชวนคุยที่ปลอดภัยกว่าประเด็นอย่างการเมืองหรือเงินเดือน

นักษัตรจีน vs นักษัตรญี่ปุ่น: อะไรต่างสำหรับผู้เรียน?

ลำดับสัตว์ 12 ตัวหลักเหมือนกันทั่วเอเชียตะวันออก และในภาษาอังกฤษมักอธิบายรวมว่า “Chinese zodiac” (Britannica) แต่ประสบการณ์ของผู้เรียนภาษาญี่ปุ่นมีจุดพลาดที่เดาได้อยู่ไม่กี่อย่าง

คำแปลไม่ตรง: หนูบ้าน vs หนูท่อ, หมู vs หมูป่า

• 鼠 (nezumi) ในอังกฤษอาจเป็น mouse หรือ rat
• 亥 ในญี่ปุ่นมักนึกภาพเป็นหมูป่า และคำใช้จริงคือ inoshishi

เวลาพูดภาษาญี่ปุ่น คุณไม่จำเป็นต้องตัดสินข้อถกเถียงภาษาอังกฤษ ใช้คำญี่ปุ่นให้ตรงบริบท โดยเฉพาะป้าย eto อย่าง 子, 卯, 亥

คันจิที่ “ใช้แทบเฉพาะนักษัตร” สำหรับผู้เรียนจำนวนมาก

ตัวอย่างเช่น 辰, 戌 และ 亥 ไม่ใช่คันจิพื้นฐานที่เจอบ่อยในตำราเริ่มต้นหลายเล่ม นี่คือเหตุผลที่คุณควรเรียนมันเป็น “สัญลักษณ์” ก่อน ไม่ใช่ฝึกอ่านทั่วไป

วิธีที่ใช้ได้จริงคือจำการอ่านแบบคานะ และจำรูปทรงคันจิบนปฏิทิน

Eto ไม่ใช่โหราศาสตร์ตะวันตก

ถ้าคุณถาม 星座は何？ (seiza wa nani, SAY-zah wa NAH-nee) คุณกำลังถามราศีกลุ่มดาวแบบตะวันตก แต่ถ้าถาม 干支は何？ คุณกำลังถามปีนักษัตรสัตว์

ความต่างนี้สำคัญ และเป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อยในการคุยสองภาษา

เคล็ดลับการเรียน: ใช้การคุยนักษัตรเป็น “แบบฝึกฟังตามฤดูกาล”

คำศัพท์ตามฤดูกาลจำง่ายกว่า เพราะคุณเห็นมันพร้อมกันทุกที่ ในเดือนมกราคม สื่อญี่ปุ่นจะเต็มไปด้วยสัตว์ประจำปี และสมองคุณจะได้รับการย้ำซ้ำๆ

แผนเรียนง่ายๆ:

1. ท่องการอ่านทั้ง 12 แบบเป็นจังหวะ (ne, ushi, tora, u, tatsu, mi, uma, hitsuji, saru, tori, inu, i)
2. ดูคลิปสั้น 5 ถึง 10 คลิปที่มีเนื้อหาปีใหม่ แล้วจดทุกครั้งที่ได้ยิน eto
3. ฝึกบทสนทนาชวนคุย 1 แบบ แล้วนำไปใช้ซ้ำ

ถ้าคุณอยากได้ “ญี่ปุ่นจริง” ที่โผล่ในบทสนทนา เพิ่มบทความที่เน้นสแลงสักชิ้นเพื่อถ่วงดุลการเรียนแบบทางการ แต่ต้องใช้อย่างรับผิดชอบ ดู คู่มือคำด่าภาษาญี่ปุ่นของเรา เพื่อเข้าใจบริบทและระดับความรุนแรง เพราะหนังและทีวีมักมีภาษาที่แรง

มินิกลอสซารี: คำญี่ปุ่นเกี่ยวกับนักษัตรที่มีประโยชน์

ประโยคตัวอย่างที่คุณคัดลอกไปใช้ได้ (เหมาะกับหนังและทีวี)

นี่คือประโยคสั้นๆ ที่เป็นธรรมชาติและเข้ากับฉากชีวิตประจำวัน

• 今年、干支は何だっけ？ (kotoshi, eto wa nan dakke, KOH-toh-shee, EH-toh wah NAHN dah-kkeh): “ปีนี้นักษัตรอะไรนะ?”
• 私、辰年なんだ。 (watashi, tatsu-doshi nan da, wah-TAH-shee, TAH-tsoo-doh-shee nahn dah): “ฉันเป็นปีมังกร”
• へえ、同じ干支だね。 (hee, onaji eto da ne, heh, oh-NAH-jee EH-toh dah neh): “อ๋อ เรานักษัตรเดียวกันเลย”

ถ้าคุณอยากได้ชุดประโยคที่อารมณ์เข้มข้นและโผล่ในสื่อบ่อยเหมือนกัน วิธีพูดว่ารักในภาษาญี่ปุ่น เป็นบทความคู่ที่ดี เพราะสอนระดับภาษาและบริบท ไม่ใช่แค่แปลตรงตัว

มารยาททางวัฒนธรรม: เมื่อไหร่ควรคุยเรื่องนักษัตร

โดยทั่วไปการคุยเรื่องนักษัตรค่อนข้างปลอดภัยในญี่ปุ่น เพราะถูกวางกรอบว่าเป็นเรื่องตามฤดูกาลและขี้เล่น แต่บริบทก็ยังสำคัญ

ใช้เมื่อ:

• คุณเจอใครแบบกันเอง โดยเฉพาะช่วงปีใหม่
• มีปฏิทิน ป้ายหน้าร้าน หรือช่วงรายการทีวีหยิบขึ้นมาพูดเอง
• คุณอยากได้หัวข้อเบาๆ ที่ชวนให้ตอบสั้นๆ

หลีกเลี่ยงการคะยั้นคะยอเมื่อ:

• อีกฝ่ายชัดเจนว่าไม่อยากเปิดเผยเรื่องอายุหรือข้อมูลส่วนตัว
• สถานการณ์เป็นทางการและต้องรีบ เช่น การเจรจาธุรกิจ

ฝึกกับ Wordy: เรียนคำนักษัตรผ่านฉากจริง

คำศัพท์นักษัตรจะติดหัวที่สุดเมื่อคุณได้ยินในบริบท เช่น รายการพิเศษปีใหม่ ฉากกินข้าวกับครอบครัว หรือคลิปไปศาลเจ้า นี่คือการรับภาษาแบบซ้ำๆ ตามฤดูกาลที่ช่วยเร่งความเข้าใจการฟัง

ถ้าคุณกำลังวางแผนเรียนให้กว้างขึ้น ให้เริ่มที่ สารบัญบล็อก Wordy แล้วผสมบทความวัฒนธรรมแบบนี้เข้ากับคู่มือบทสนทนาพื้นฐาน

สรุป: สัตว์ 12 ตัว, 2 คำหลัก, และจุดเฉพาะของญี่ปุ่น

จำคำครอบหลัก 2 คำนี้ไว้: 干支 (eto, EH-toh) สำหรับการใช้ในชีวิตประจำวัน และ 十二支 (jūnishi, JOO-nee-shee) สำหรับระบบ 12 ราศี เรียนการอ่านแบบนักษัตรที่พิเศษอย่าง 卯 (u, oo) และ 亥 (i, ee) และอย่าลืมว่าญี่ปุ่นมักใช้ภาพ “หมูป่า” สำหรับราศีสุดท้าย

เมื่อคุณเริ่มจำสัตว์ประจำปีบนปฏิทินได้ และเริ่มได้ยินมันในบทสนทนาช่วงปีใหม่ คุณจะเริ่มจับอ้างอิงทางวัฒนธรรมที่ตำราหลายเล่มมักข้ามไปได้