İngilizce aile üyeleri: Telaffuzlu 40+ akrabalık adı

İngilizce family (telaffuz: FEM-i-lee) kelime grubu, İngilizce öğrenirken karşılaştığımız en erken ve en faydalı konulardan biridir. Tanışırken, seyahat ederken, işte, neredeyse her sohbette akrabalık kelimeleri geçer. Ama başlamadan önce, Türkçe ve İngilizce sistemleri arasındaki iki önemli farkı vurgulamak gerekir.

Birincisi: İngilizcede sibling (/ˈsɪblɪŋ/) kelimesi vardır ve cinsiyetten bağımsız olarak “kardeş” anlamına gelir. Türkçede böyle tek bir kapsayıcı kelime yoktur, genelde “kız kardeş” ve “erkek kardeş” diye ayırırız. İngilizcede elbette net kelimeler de vardır (brother, sister), ama biri nötr şekilde „Do you have any siblings?" diye sorarsa, bu Hiç kardeşin var mı? demektir, cinsiyet önemli değildir.

İkincisi: İngilizcede anne tarafı ve baba tarafı amca/teyze/hala ayrımı yoktur. Türkçede “amca” ve “dayı”, “hala” ve “teyze” diye ayırırız. İngilizce ise bu kadar ayrım yapmaz: iki taraf için de uncle ve aunt kullanır. Ethnologue verilerine göre toplam yaklaşık 1,5 milyar insan İngilizce konuşur, bu kadar büyük bir toplulukta basit ve kapsayıcı bir akrabalık sistemi pratiktir.

„İngilizce akrabalık terminolojisi, baba ve anne tarafı akrabaları eşit ele alan Eskimo tipine girer, anne ve baba tarafı kelimelerinin farklı olduğu Bifurcate Merging sistemlerinin aksine."

(David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of the English Language, Cambridge University Press, 2019)

Ebeveynler ve çocuklar

Çekirdek aile (nuclear family) İngilizcede ebeveynler ve çocuklardan oluşur. Bunlar ezberlemeye değer ilk kelimelerdir, her gün karşına çıkar.

mother ve father daha resmidir. Belgelerde, tıbbi kayıtlarda ve saygılı bağlamlarda kullanılır. Günlük konuşmada Amerikalılar mom ve dad der, Britanyalılar mum ve dad der. İkisi de normaldir, bir İngilizce film izlersen muhtemelen ikisini de duyarsın.

son telaffuzu önemlidir: “son” gibi değil, /sʌn/. sun (güneş) kelimesiyle aynı duyulur. Bu bir homofon çifttir (homophones), iki farklı kelime aynı telaffuza sahiptir. daughter telaffuzu /ˈdɔːtər/. “gh” harf birleşimi sessizdir, ought, bought, thought kelimelerinde olduğu gibi.

Kardeşler

İngilizce kardeş kelime sistemi düzenlidir: nötr bir kelime (sibling) ve iki cinsiyetli kelime (brother, sister) vardır. Ayrıca aynı anne ya da babadan olan üvey kardeşleri (half-) ikizlerden (twin) ayırırlar.

sibling kelimesine özellikle dikkat etmek gerekir. Oxford English Dictionary’ye göre kelime, Eski İngilizce sibb (akraba, akrabalık bağı) kökünden gelir. Resmî ve nötr bağlamlarda çok kullanışlıdır, tıbbi formlarda, okul belgelerinde ve istatistiklerde hep sibling görürsün. Biri „Are you an only child?" diye sorarsa, bu Tek çocuk musun? demektir. Cevap: „No, I have two siblings", yani iki kardeşim var, cinsiyetleri cümleden anlaşılmaz.

older/elder brother farkı sık sorulur. Merriam-Webster’a göre elder biraz daha resmîdir ve daha çok Britanya İngilizcesinde kullanılır. oldest ve eldest (en büyük) de paralel kullanılır: „She is the eldest of three sisters", yani üç kız kardeşin en büyüğü.

Büyükanne, büyükbaba ve torunlar

Büyükanne ve büyükbaba kelimeleri basittir. Kelimeleri grand- önekiyle kurarız. Bu, Fransızcadaki (grand-mère, grand-père) mantıkla aynıdır.

Gayriresmî hitaplar çeşitlidir ve bölgeye, aileye göre değişir. Amerikalı çocuklar genelde grandma ve grandpa der. Britanya’da nan ve granddad daha yaygındır. Birçok Britanyalı ve Avustralyalı büyükanne nana ya da nan diye anılır. Büyükbaba için pop ya da grandad duyarsın. Cambridge Dictionary, bu hitapların aile içinde nesilden nesile aktarıldığını belirtir.

Amcalar, teyzeler, halalar, dayılar ve kuzenler

Bu grup, Türkçe ve İngilizce sistemin en çok ayrıldığı yerdir. İngilizcede anne tarafı ve baba tarafı ayrımı yoktur. Bu, hem amca-dayı hem hala-teyze için geçerlidir.

cousin cinsiyetten bağımsızdır. Bu, örneğin İspanyolcadaki (primo/prima) ya da Fransızcadaki (cousin/cousine) ayrımdan farklıdır. İngilizcede sadece cousin dersin, kız ya da erkek fark etmez. nephew telaffuzunda “ph” birleşimi “f” gibi okunur. Bu, phone, photo, elephant kelimelerindeki gibi Yunanca kökenli bir yazımdır.

Eş ve nişanlılık

İngilizcede ilişki kelimeleri oldukça kapsayıcıdır. Nötr kelimeler (spouse, partner) ve cinsiyetli kelimeler (husband, wife) vardır. Bu, modern İngilizce iletişimde özellikle önemlidir.

fiancé ve fiancée çifti Fransızcadan İngilizceye geçmiştir. İngilizcenin cinsiyet belirten ekleri de ödünç almasına iyi bir örnektir. Telaffuz aynıdır (fee-ON-say). Yazıda ise fiancée (kadın) çift e ile biter. Günlük İngilizcede birçok kişi cinsiyeti netleştirmeden my fiancé(e) yazar ya da söyler.

Sıhri akrabalık (in-laws) ve üvey akrabalık (step-)

Bu grup, İngilizcenin gerçekten sistemli çalıştığı yerdir. İki önek (in-law ve step-) neredeyse tüm akrabalık ilişkilerini anlatır.

in-laws (ín-lóz) kelimesi tireli bir birleşiktir. Toplu isim olarak da kullanılır: „My in-laws are coming for dinner" demek, eşinin anne babası akşam yemeğine geliyor demektir. British Council araştırmasına göre modern İngilizcede, gayriresmî bağlamlarda daha karmaşık mother-in-law / father-in-law yerine toplu in-laws kullanımı giderek yaygınlaşıyor.

step- öneki biyolojik olmayan, üvey akrabayı belirtir. Kelime Eski İngilizce stēop- öğesinden gelir. Başta “öksüz, kaybetmiş” anlamı vardı. Bugün nötrdür ve karma aile durumlarını anlatır. Pew Research Center’a göre ABD’de karma aile oranı hanelerin yaklaşık %16’sına ulaşır, bu yüzden bu kelimeler günlük dilde önemlidir.

Diğer akrabalar

Daha uzak akrabalar da İngilizcede tutarlı bir önek sistemiyle adlandırılır. great- öneki akrabalık mesafesini bir nesil kaydırır.

first cousin once removed İngilizcedeki en kafa karıştırıcı akrabalık ifadelerinden biridir. Buradaki removed kelimesi nesil farkı demektir, sembolik bir uzaklaşma değildir. Kuzeninin çocuğu senin için first cousin once removed olur, bir nesil aşağıdadır. Eğer sen, ebeveyninin kuzeninin çocuğuysan, senin çocuğun da onun için first cousin once removed olur. Ama kuzeninin çocuğu senin için second cousin olur. Oxford English Dictionary bu karmaşık terminolojiye ayrı bir madde ayırır.

family konusunda faydalı cümleler

Aşağıdaki tablo, günlük İngilizce konuşmada, tanışırken ve gayriresmî durumlarda neredeyse kesin geçen cümleleri toplar.

„Do you have any siblings?" sorusu İngilizcede en yaygın tanışma sorularından biridir. Özellikle Anglosakson kültüründe family’nin büyüklüğü ve yapısı doğal bir small talk konusudur. „I'm an only child" dersen, bu tek başına tam ve doğal bir cevaptır. Birden fazla kardeşin varsa: „I have [sayı] siblings", ya da daha net: „I have a brother and two sisters".

Gerçek İngilizce içeriklerle pratik yap

İngilizce akrabalık kelimeleri en iyi gerçek bağlamda kalıcı olur. Filmler, diziler ve podcast’ler buna yardımcı olur. Ana dili İngilizce olan kişiler family hakkında doğal konuşunca, kelimeler ve kalıplar birlikte oturur: ses, telaffuz ve bağlam.

Wordy uygulamasında etkileşimli altyazılarla gerçek İngilizce içerikler izleyebilirsin. Bilmediğin bir akrabalık kelimesine denk gelirsen, tek tıkla çeviriyi, telaffuzu ve örnek cümleleri görürsün. En iyi İngilizce öğrenenler bu şekilde çalışır.

Film önerisine ihtiyacın varsa İngilizce öğrenmek için en iyi filmler yazımızı oku. İçinde family temasının merkezde olduğu birçok yapım var. family drama türü özellikle zengin bir akrabalık kelime hazinesine sahiptir, kayınvalideler, kayınbiraderler, üvey babalar ve ikizler her sahnede çıkar.

İngilizce family vocabulary konusunu öğrendikten sonra, günlük kelime dağarcığının diğer alanlarına da geç. Daha fazla İngilizce kelime yazısı için Wordy bloguna uğra.