Các bộ phận cơ thể tiếng Nhật: 35+ từ thiết yếu kèm kanji, cách đọc và cụm từ y tế

Vì sao nên học từ vựng bộ phận cơ thể trong tiếng Nhật?

Biết các bộ phận cơ thể trong tiếng Nhật rất quan trọng khi đi khám bệnh, khi đọc các từ ghép kanji, và khi hiểu những thành ngữ giàu sắc thái trong giao tiếp hằng ngày của người Nhật. Theo khảo sát năm 2024 của The Japan Foundation, có khoảng 3.8 triệu người học tiếng Nhật trên toàn thế giới, và nhóm từ vựng về cơ thể luôn nằm trong số các bộ từ thực dụng nhất trong giáo trình chuẩn hóa.

Từ vựng cơ thể trong tiếng Nhật có một lợi thế rõ rệt cho người học: không có giống ngữ pháp, không có mạo từ, và không có dạng số nhiều. Từ 手 (te, hand) dùng được cho cả một bàn tay lẫn hai bàn tay. Tuy vậy, các bộ phận cơ thể trong tiếng Nhật thường được viết bằng kanji, và các chữ này là "viên gạch" để tạo ra hàng trăm từ ghép. Kanji 目 (me, eye) xuất hiện trong 目的 (mokuteki, purpose), 目立つ (medatsu, to stand out), và 科目 (kamoku, subject/course). Học kanji về cơ thể là một khoản đầu tư giúp bạn mở rộng toàn bộ vốn từ tiếng Nhật.

"Kanji chỉ bộ phận cơ thể là một trong những nhóm ngữ nghĩa tạo từ ghép hiệu quả nhất trong tiếng Nhật. Một học viên nắm vững 20 chữ phổ biến nhất có thể tiếp cận hơn 200 từ ghép được dùng thường xuyên."

(Haruhiko Kindaichi & Yasutaka Ikeda, Japanese Linguistics: An Introduction, Routledge, 2020)

Hướng dẫn này gồm hơn 35 bộ phận cơ thể theo từng vùng, kèm kanji, hiragana, cách đọc romaji, cụm từ y khoa, và thành ngữ. Để luyện tương tác với nội dung tiếng Nhật thật, hãy xem trang học tiếng Nhật của chúng tôi.

Đầu và mặt

Từ vựng về đầu và mặt trong tiếng Nhật có một số kanji được dùng rất thường xuyên. Nhiều chữ xuất hiện liên tục trong từ ghép, vượt xa nghĩa "bộ phận cơ thể".

Cụm từ y khoa quan trọng cho đầu và mặt

Trong các cụm từ y khoa, tiếng Nhật dùng tính từ 痛い (itai, painful/hurting) như cách chính để diễn tả đau:

• 頭が痛い / あたまがいたい (atama ga itai): "Đầu tôi đau"
• 目が痛い / めがいたい (me ga itai): "Mắt tôi đau"
• 歯が痛い / はがいたい (ha ga itai): "Răng tôi đau"
• 鼻血が出ている / はなぢがでている (hanaji ga dete iru): "Tôi đang chảy máu mũi"

Mẫu cơ bản rất đơn giản: bộ phận cơ thể + が (ga, trợ từ chủ ngữ) + 痛い (itai, painful). Trong tình huống lịch sự, thêm です (desu): 頭が痛いです (atama ga itai desu). Ở bệnh viện, bạn có thể nói 頭痛がします (zutsuu ga shimasu, tôi bị đau đầu), dùng từ ghép Hán-Nhật 頭痛 (zutsuu, head-pain).

Thân trên và thân mình

Từ vựng về thân trên trong tiếng Nhật có nhiều từ thiết yếu cho giao tiếp y tế và hội thoại hằng ngày.

Cụm từ y khoa cho thân trên

• 背中が痛い / せなかがいたい (senaka ga itai): "Lưng tôi đau"
• お腹が痛い / おなかがいたい (onaka ga itai): "Bụng tôi đau"
• 胸が痛い / むねがいたい (mune ga itai): "Ngực tôi đau" (hãy tìm trợ giúp ngay)
• 吐き気がする / はきけがする (hakike ga suru): "Tôi thấy buồn nôn"
• 肩が凝っている / かたがこっている (kata ga kotte iru): "Vai tôi bị cứng"

Cánh tay và bàn tay

Từ vựng về tay trong tiếng Nhật khá dễ. Từ 手 (te, hand) là một trong những chữ tạo từ ghép mạnh nhất, làm nền cho hàng chục từ ghép và thành ngữ.

Thành ngữ bộ phận cơ thể: cánh tay và bàn tay

Thành ngữ về tay được dùng liên tục trong hội thoại:

• 手を抜く / てをぬく (te wo nuku, to pull out hands): làm qua loa, làm cho có
• 腕を磨く / うでをみがく (ude wo migaku, to polish the arm): rèn giũa kỹ năng
• 手が早い / てがはやい (te ga hayai, hands are fast): hành động nhanh (hoặc ra tay nhanh)
• 手に負えない / てにおえない (te ni oenai, cannot load on hands): vượt quá khả năng xử lý
• 手を焼く / てをやく (te wo yaku, to burn one's hands): rất khó đối phó với việc gì đó

Thân dưới và chân

Từ vựng thân dưới trong tiếng Nhật có một điểm phân biệt quan trọng: 足 (ashi) có thể nghĩa là "bàn chân" hoặc "chân" trong cách dùng thân mật, còn trong ngữ cảnh trang trọng và y khoa, tiếng Nhật dùng 脚 (ashi, kanji khác) để chỉ riêng phần chân.

Thành ngữ về thân dưới

• 足を引っ張る / あしをひっぱる (ashi wo hipparu, to pull someone's leg/foot): kéo lùi người khác, cản trở
• 足が棒になる / あしがぼうになる (ashi ga bou ni naru, legs become sticks): chân mỏi rã rời vì đi nhiều
• 膝を打つ / ひざをうつ (hiza wo utsu, to slap the knee): chợt hiểu ra, vỡ lẽ
• 足元を見る / あしもとをみる (ashimoto wo miru, to look at someone's feet): lợi dụng điểm yếu của người khác

Nội tạng

Từ vựng nội tạng trong tiếng Nhật chủ yếu là các từ ghép Hán-Nhật (từ tạo bởi kanji có gốc Hán). Các kanji này cũng xuất hiện trong thuật ngữ y khoa khắp hệ thống chăm sóc sức khỏe ở Nhật.

Cụm từ y khoa thiết yếu với nội tạng

• 心臓がどきどきする / しんぞうがどきどきする (shinzou ga dokidoki suru): "Tim tôi đập thình thịch" (どきどき là từ tượng thanh nhịp tim)
• 骨を折った / ほねをおった (hone wo otta): "Tôi bị gãy xương"
• 肌が荒れている / はだがあれている (hada ga arete iru): "Da tôi bị khô/kích ứng"
• 血が出ている / ちがでている (chi ga dete iru): "Tôi đang chảy máu"

Mẫu 痛い (Itai): diễn tả đau trong tiếng Nhật

Mẫu cơ bản để mô tả đau thể chất trong tiếng Nhật rất rõ ràng:

Để mô tả cụ thể hơn, tiếng Nhật dùng danh từ ghép: 頭痛 (zutsuu, headache), 腹痛 (fukutsuu, stomachache), 腰痛 (youtsuu, lower back pain), 歯痛 (shitsuu, toothache). Các từ ghép trang trọng này dùng on'yomi (cách đọc Hán) của từng kanji.

Thành ngữ bộ phận cơ thể mà người bản xứ thật sự dùng

Hội thoại tiếng Nhật đầy thành ngữ về bộ phận cơ thể. Cơ quan Văn hóa Nhật Bản (Agency for Cultural Affairs) ghi nhận năng lực dùng thành ngữ là một dấu hiệu quan trọng của độ trôi chảy tiếng Nhật. Bạn sẽ gặp các cách nói này liên tục trong phim và anime tiếng Nhật:

• 目が高い / めがたかい (me ga takai, eyes are high): có gu tinh, biết nhìn hàng chất lượng
• 顔が広い / かおがひろい (kao ga hiroi, face is wide): quen biết rộng
• 腹が立つ / はらがたつ (hara ga tatsu, belly stands up): nổi giận
• 鼻が高い / はながたかい (hana ga takai, nose is high): tự hào (có thể tích cực hoặc tiêu cực)
• 口が堅い / くちがかたい (kuchi ga katai, mouth is hard): kín miệng, giữ bí mật tốt
• 耳が痛い / みみがいたい (mimi ga itai, ears hurt): bị nói điều không muốn nghe (sự thật khó nghe)
• 骨が折れる / ほねがおれる (hone ga oreru, bones break): rất vất vả, tốn công

"Tiếng Nhật có hơn 500 thành ngữ được ghi nhận dựa trên danh từ chỉ bộ phận cơ thể, trong đó 目 (eye), 手 (hand), và 口 (mouth) là ba nền tảng tạo nghĩa ẩn dụ mạnh nhất."

(Agency for Cultural Affairs, Japan, Japanese Language Education Reference Standards, 2024)

Luyện bộ phận cơ thể với nội dung tiếng Nhật thật

Học từ vựng qua bảng có cấu trúc giúp bạn có nền tảng cần thiết, nhưng nghe và đọc các từ này trong nội dung tiếng Nhật thật mới giúp bạn nhớ lâu. Anime, phim truyền hình, và phim điện ảnh Nhật có rất nhiều từ vựng về cơ thể, từ cảnh khám bệnh đến cảnh đánh nhau đến hội thoại đời thường.

Wordy cho phép bạn xem nội dung tiếng Nhật với phụ đề tương tác. Chạm vào bất kỳ từ chỉ bộ phận cơ thể nào để xem kanji, cách đọc, phát âm, và nghĩa theo ngữ cảnh. Thay vì chỉ học thuộc danh sách, bạn hấp thụ 頭, 手, và 足 một cách tự nhiên, giống cách người bản xứ gặp chúng.

Hãy xem blog của chúng tôi để đọc thêm hướng dẫn tiếng Nhật, hoặc xem những bộ phim hay nhất để học tiếng Nhật để có gợi ý xem giúp nhóm từ này trở nên sống động.