Các bộ phận cơ thể tiếng Đức: 35+ từ thiết yếu kèm phát âm và cụm từ y tế

Vì sao nên học các bộ phận cơ thể trong tiếng Đức?

Biết tên các bộ phận cơ thể trong tiếng Đức rất cần thiết khi đi khám bệnh, khi hiểu danh từ ghép, và khi giải mã các thành ngữ phong phú trong giao tiếp hằng ngày. Theo dữ liệu năm 2024 của Ethnologue, khoảng 134 triệu người nói tiếng Đức trên toàn thế giới, khiến đây là ngôn ngữ mẹ đẻ được dùng nhiều nhất trong Liên minh châu Âu.

Từ vựng bộ phận cơ thể trong tiếng Đức có một khó khăn riêng vì hệ thống ba giống: giống đực (der), giống cái (die), và giống trung (das). Khác với nhiều ngôn ngữ Rôman có hai giống, tiếng Đức phân bổ danh từ chỉ bộ phận cơ thể vào cả ba giống mà không có quy luật dễ đoán. Der Kopf (đầu) là giống đực, die Hand (bàn tay) là giống cái, và das Auge (mắt) là giống trung. Bạn cần học mỗi từ kèm với mạo từ của nó.

"Việc gán giống ngữ pháp cho danh từ chỉ bộ phận cơ thể trong tiếng Đức phần lớn là tùy ý theo góc nhìn hiện đại, phản ánh các biến đổi âm lịch sử và sự san bằng theo tương tự qua nhiều thế kỷ phát triển của các ngôn ngữ German."

(Martin Durrell, Hammer's German Grammar and Usage, Routledge, 2017)

Tiếng Đức cũng rất mạnh về việc tạo danh từ ghép từ các bộ phận cơ thể: Kopfschmerzen (đau-đầu = đau đầu), Handschuh (giày-tay = găng tay), Augenlid (mi-mắt = mí mắt). Hiểu các “khối xây dựng” này sẽ mở ra hàng trăm từ liên quan. Để luyện tập tương tác, hãy vào trang học tiếng Đức của chúng tôi.

Đầu và mặt

Phần đầu và mặt tạo thành nhóm từ vựng thiết yếu lớn nhất. Người nói tiếng Đức dùng nhiều từ trong nhóm này hằng ngày, trong thành ngữ, từ ghép, và mô tả y khoa.

Cụm từ y khoa quan trọng cho đầu và mặt

Từ vựng y khoa tiếng Đức dựa rất nhiều vào danh từ ghép. Dưới đây là các câu thiết yếu cho các vấn đề ở đầu và mặt:

• Ich habe Kopfschmerzen (ikh HAH-buh KOPF-shmehr-tsuhn) = "Tôi bị đau đầu" (từ ghép: Kopf + Schmerzen)
• Mir tut der Kopf weh (meer toot dehr kopf vay) = "Đầu tôi đau"
• Ich habe Zahnschmerzen (ikh HAH-buh TSAHN-shmehr-tsuhn) = "Tôi bị đau răng"
• Meine Nase blutet (MY-nuh NAH-zuh BLOO-tet) = "Mũi tôi đang chảy máu"
• Mir tun die Augen weh (meer toon dee OW-guhn vay) = "Mắt tôi đau"

Cấu trúc wehtun (đau) đi với đại từ ở cách Dativ: Mir tut ... weh (số ít) và Mir tun ... weh (số nhiều). Ngoài ra, danh từ ghép với -schmerzen (đau nhức) cực kỳ phổ biến trong ngôn ngữ y khoa tiếng Đức.

Thân trên và phần thân

Từ vựng thân trên trong tiếng Đức có đủ cả ba giống và là nền tảng cho nhiều thuật ngữ y khoa dạng ghép.

Cụm từ y khoa cho thân trên

• Ich habe Rückenschmerzen (ikh HAH-buh RÜK-uhn-shmehr-tsuhn) = "Tôi bị đau lưng"
• Ich habe Bauchschmerzen (ikh HAH-buh BOWKH-shmehr-tsuhn) = "Tôi bị đau bụng"
• Mir tut die Brust weh (meer toot dee broost vay) = "Ngực tôi đau" (hãy tìm trợ giúp ngay)
• Mir ist übel (meer ist ÜÜ-buhl) = "Tôi thấy buồn nôn"
• Ich habe Halsschmerzen (ikh HAH-buh HAHLS-shmehr-tsuhn) = "Tôi bị đau họng"

Cánh tay và bàn tay

Từ vựng về cánh tay và bàn tay trong tiếng Đức theo các mẫu khá chuẩn. Die Hand (bàn tay) là một trong những từ tạo ghép mạnh nhất trong ngôn ngữ này: Handschuh (găng tay), Handtuch (khăn), Handwerk (nghề thủ công).

Thành ngữ về bộ phận cơ thể: cánh tay và bàn tay

Tiếng Đức có nhiều cách nói sinh động về tay:

• Jemandem die Daumen drücken (ấn ngón cái cho ai đó) = chúc ai đó may mắn (người Đức ấn ngón cái thay vì bắt chéo ngón tay)
• Zwei linke Hände haben (có hai bàn tay trái) = vụng về, làm gì cũng hỏng
• Hand und Fuß haben (có tay và chân) = chặt chẽ, hợp lý, vững
• Jemandem unter die Arme greifen (nắm dưới cánh tay ai đó) = giúp ai đó
• Von der Hand in den Mund leben (sống từ tay đến miệng) = sống qua ngày

Thân dưới và chân

Từ vựng thân dưới trong tiếng Đức có một điểm phân biệt quan trọng giữa das Bein (chân) và der Knochen (xương). Nhiều người học hay nhầm, vì Bein trước đây từng có nghĩa là "xương" trong tiếng Đức cổ.

Thành ngữ về thân dưới

• Auf großem Fuß leben (sống với bàn chân lớn) = sống xa hoa
• Hals- und Beinbruch! (gãy cổ và chân!) = chúc may mắn
• Jemandem auf die Füße treten (giẫm lên chân ai đó) = làm phật ý ai đó
• Kalte Füße bekommen (có bàn chân lạnh) = chùn bước
• Auf eigenen Beinen stehen (đứng trên đôi chân của mình) = tự lập

Nội tạng

Từ vựng nội tạng đặc biệt quan trọng khi giao tiếp y tế ở các nước nói tiếng Đức. Goethe-Institut đưa từ vựng về cơ quan nội tạng vào chương trình trình độ A2, cho thấy tính thực tế của nhóm từ này với người học.

Cụm từ y khoa thiết yếu với nội tạng

• Mein Herz schlägt schnell (myne hehrts shlehkt shnehl) = "Tim tôi đập nhanh"
• Mir tut die Leber weh (meer toot dee LEH-behr vay) = "Gan tôi đau"
• Ich habe mir den Knochen gebrochen (ikh HAH-buh meer dehn KNOH-khuhn guh-BROKH-uhn) = "Tôi bị gãy xương"
• Meine Haut ist gereizt (MY-nuh howt ist guh-RYETST) = "Da tôi bị kích ứng"

Cấu trúc Wehtun và các từ ghép chỉ đau

Tiếng Đức có hai cách chính để diễn đạt đau nhức cơ thể:

Mẫu 1: Wehtun (gây đau) với đại từ Dativ

Mẫu 2: Danh từ ghép với -schmerzen

Mẫu ghép này rất đặc trưng của tiếng Đức và tạo được rất nhiều từ. Hầu như bộ phận cơ thể nào cũng có thể ghép với -schmerzen để tạo từ chỉ đau.

Thành ngữ về bộ phận cơ thể mà người bản ngữ thật sự dùng

Thành ngữ về bộ phận cơ thể trong tiếng Đức rất sinh động, thường hài hước, và được dùng nhiều trong hội thoại hằng ngày. Từ điển Duden, nguồn tham khảo uy tín ở Đức, ghi lại hàng trăm cụm cố định như vậy. Bạn sẽ gặp chúng thường xuyên trong phim và truyền hình tiếng Đức:

• Die Nase voll haben (mũi đầy) = chán ngấy, chịu đủ rồi
• Jemandem den Rücken stärken (làm mạnh lưng ai đó) = ủng hộ ai đó
• Kein Blatt vor den Mund nehmen (không đặt lá trước miệng) = nói thẳng
• Sich etwas hinter die Ohren schreiben (viết gì đó sau tai) = ghi nhớ kỹ
• Frei von der Leber weg reden (nói từ gan một cách tự do) = nói thẳng, nói thật lòng
• Ins Auge fallen (rơi vào mắt) = gây chú ý

"Các thành ngữ tiếng Đức xây dựng trên ẩn dụ bộ phận cơ thể tạo nên một trong những hệ thống con phong phú nhất của cụm từ học tiếng Đức, trong đó đầu, tay, và mũi là ba miền nguồn năng suất nhất."

(Duden, Deutsches Universalwörterbuch, 9th edition)

Luyện tập bộ phận cơ thể với nội dung tiếng Đức thật

Bảng từ vựng có cấu trúc giúp bạn có nền tảng cần thiết, nhưng gặp các từ này trong lời nói tiếng Đức tự nhiên mới giúp bạn nhớ lâu. Phim, series, và tài liệu tiếng Đức có rất nhiều từ vựng về cơ thể, từ phim y khoa đến phim hành động và hài đời thường.

Wordy cho bạn xem nội dung tiếng Đức với phụ đề tương tác. Chạm vào bất kỳ từ chỉ bộ phận cơ thể nào để xem ngay giống, dạng số nhiều, cách đọc, và nghĩa theo ngữ cảnh. Thay vì chỉ học thẻ từ, bạn gặp der Kopf, das Herz, và die Hand một cách tự nhiên, đúng như cách người bản ngữ dùng.

Hãy xem thêm blog để đọc các hướng dẫn tiếng Đức khác, hoặc xem các phim hay nhất để học tiếng Đức để có gợi ý xem giúp nhóm từ này trở nên sống động.