Số đếm tiếng Pháp 1-100: Hướng dẫn đầy đủ cách đếm

Các số trong tiếng Pháp nhìn chung khá logic và dễ đoán, cho đến khi bạn gặp 70. Đây là lúc một trong những điểm "lạ" thú vị nhất của các ngôn ngữ châu Âu xuất hiện, và cũng là chỗ nhiều người học vấp.

Theo báo cáo năm 2022 của Organisation internationale de la Francophonie, tiếng Pháp được khoảng 321 triệu người nói ở 29 quốc gia. Từ việc gọi một chiếc croissant ở Paris đến mặc cả ở chợ tại Dakar, con số xuất hiện trong mọi cuộc tương tác.

"The French vigesimal system for numbers 70 through 99 is a living relic of pre-Roman Gaul. It is perhaps the most striking archaism in everyday modern French."

(Maurice Grevisse, Le Bon Usage, 16th edition, 2016)

Hướng dẫn này sẽ đưa bạn đi qua mọi số từ 1 đến 100, giải thích hệ 70-99 "khét tiếng", giới thiệu số thứ tự, và chỉ ra các cách nói ở Bỉ và Thụy Sĩ mà nhiều người học ước gì mình biết sớm hơn.

Các số 1-10: Nền tảng

Mọi số trong tiếng Pháp cuối cùng đều bắt nguồn từ mười dạng cơ bản này. Hãy chú ý các phụ âm cuối thường câm, đây là một đặc trưng của phát âm tiếng Pháp.

Các số 11-20: Dạng đặc biệt

Giống nhiều ngôn ngữ châu Âu, tiếng Pháp có tên riêng cho 11-16. Bắt đầu từ 17, mẫu chuyển sang dạng ghép: dix-sept (mười-bảy), dix-huit (mười-tám), dix-neuf (mười-chín).

Lưu ý vingt (20) có phần cuối -gt câm khi đứng một mình. Tuy nhiên, trong vingt et un (21), âm t sẽ nối sang nguyên âm phía sau qua liaison: "van-tay-UHN."

Các số 21-29: Nhóm Vingt-

Các số 20+ dùng liên từ et (và) cho 21, nhưng dùng gạch nối cho 22-29. Mẫu et này lặp lại ở 31, 41, 51, và 61.

Các số hàng chục: 30 đến 69 (phần dễ)

Từ 30 đến 69, số tiếng Pháp hoàn toàn theo hệ thập phân và rất dễ đoán. Mỗi bội số của 10 có một tên riêng, và số ghép theo mẫu hàng chục + hàng đơn vị (với et un cho các số tận cùng bằng 1).

Cách ghép rất đơn giản: trente et un (31), trente-deux (32), quarante-cinq (45), cinquante-huit (58). Hãy nhớ, et chỉ xuất hiện với số 1 (trente et un, quarante et un, cinquante et un, soixante et un), không bao giờ đi với chữ số khác.

70-99: Hệ đếm cơ số 20

Đây là phần khiến tiếng Pháp nổi tiếng là rắc rối. Tiếng Pháp chuẩn (như ở Pháp) dùng hệ cơ số 20 cho các số này, một tàn tích của ngôn ngữ Celt ở xứ Gaul, có trước tiếng Latinh tại vùng này.

Logic của phần này, khi bạn nắm được, sẽ rất nhất quán:

• 70-79: 60 + (10-19). Vì vậy 73 là soixante-treize (60 + 13).
• 80-89: 4 x 20 + (0-9). Vì vậy 85 là quatre-vingt-cinq (4x20 + 5).
• 90-99: 4 x 20 + (10-19). Vì vậy 97 là quatre-vingt-dix-sept (4x20 + 17).

Cách nói ở Bỉ và Thụy Sĩ

Nếu hệ 70-99 có vẻ phức tạp không cần thiết, bạn không phải người duy nhất. Người nói tiếng Pháp ở Bỉ, Thụy Sĩ, và một số vùng châu Phi dùng các dạng thập phân đơn giản hơn.

Các dạng này hoàn toàn chuẩn trong khu vực của họ. Ở Bỉ, septante và nonante dùng phổ biến, nhưng 80 vẫn là quatre-vingts. Ở Thụy Sĩ, cả ba dạng thập phân đều được dùng, trong đó huitante phổ biến ở bang Vaud và octante xuất hiện ở một số nơi khác.

Trên 100: Hàng trăm và hàng nghìn

Mẫu cho các số lớn nhìn chung dễ hơn nhiều so với phần rắc rối 70-99.

Giống quatre-vingts, cents chỉ có -s khi nó đứng ở cuối số: deux cents (200) nhưng deux cent un (201). Mille (1,000) là bất biến và không bao giờ có -s.

Số thứ tự trong tiếng Pháp

Số thứ tự tiếng Pháp được tạo bằng cách thêm -ième vào số đếm. Ngoại lệ lớn nhất là "thứ nhất", có dạng riêng.

Hai lưu ý về chính tả: cinq thêm -u- trước -ième (cinquième), và neuf đổi -f cuối thành -v- (neuvième). Khác với tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp vẫn dùng số thứ tự thoải mái sau mốc 10: le vingtième siècle (thế kỷ 20), le quinzième arrondissement (quận 15).

Ý nghĩa văn hóa của các con số ở Pháp

Con số mang ý nghĩa biểu tượng trong văn hóa Pháp, vượt xa toán học.

Số 7 may mắn: Giống nhiều nền văn hóa phương Tây, số bảy được xem là may mắn. Cụm être au septième ciel (lên chín tầng mây) được dùng rất thường.

Số 13 xui xẻo: Thứ Sáu ngày 13 (vendredi treize) bị xem là xui, nhưng có một điểm thú vị: nhiều người Pháp cũng coi đó là ngày may mắn để mua vé số. Xổ số quốc gia Française des Jeux báo cáo doanh số vé tăng cao vào mỗi Thứ Sáu ngày 13.

Số 13 trên bàn ăn: Một mê tín khá mạnh ở Pháp cho rằng ngồi 13 người trên bàn ăn sẽ gặp xui. Niềm tin này mạnh đến mức một số chủ nhà sẽ bày thêm chỗ thứ 14 bằng thú nhồi bông hoặc búp bê để tránh.

Cách viết số: Ở Pháp, người ta dùng dấu chấm hoặc khoảng trắng ở nơi tiếng Việt thường dùng dấu phẩy để tách hàng nghìn, và dùng dấu phẩy ở nơi tiếng Việt thường dùng dấu chấm cho phần thập phân. Vì vậy 1.000,50 theo cách viết tiếng Việt sẽ được viết là 1 000,50 hoặc 1.000,50 trong tiếng Pháp. Điều này hay gây nhầm lẫn cho khách du lịch và người học.

Luyện tập với nội dung tiếng Pháp thật

Con số xuất hiện liên tục trong đời sống hằng ngày bằng tiếng Pháp, từ đọc thực đơn và giá cả đến hiểu thông báo tàu và địa chỉ. Hệ cơ số 20 cho 70-99 sẽ trở nên tự nhiên nếu bạn gặp đủ nhiều, nhưng bạn cần luyện tập ngoài các bài tập trong sách.

Phim và chương trình truyền hình tiếng Pháp rất tốt để làm quen với con số. Cảnh chợ, gọi món ở nhà hàng, và bản tin đặc biệt hữu ích. Hãy xem hướng dẫn về những bộ phim hay nhất để học tiếng Pháp để chọn các gợi ý theo thể loại và độ khó.

Wordy giúp bạn luyện số tiếng Pháp trong ngữ cảnh thật với phụ đề tương tác trên phim và chương trình tiếng Pháp. Khi một con số xuất hiện trong lời thoại, hãy chạm vào để xem dạng viết và phân tích phát âm. Xem thêm các hướng dẫn học tiếng Pháp trong blog, hoặc vào trang học tiếng Pháp để bắt đầu luyện tập ngay hôm nay.