Các ngày trong tuần bằng tiếng Anh: từ Monday đến Sunday kèm phát âm

Tiếng Anh là lingua franca được dùng rộng rãi nhất thế giới. Theo dữ liệu Ethnologue 2024, gần 1,5 tỷ người nói tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ hoặc ngôn ngữ thứ hai. Tên các ngày trong tuần là một trong những thứ đầu tiên người học tiếng Anh cần, lịch trình, hẹn gặp, email, mạng xã hội đều dựa vào các từ này.

Tên các ngày trong tiếng Anh kết hợp từ hai nguồn: thần thoại German (các vị thần Bắc Âu) và hệ hành tinh La Mã. Điều này khiến chúng vừa đặc biệt vừa dễ nhớ. Monday (ngày của Mặt Trăng) và Sunday (ngày của Mặt Trời) nhắc trực tiếp đến thiên thể. Tuesday, Wednesday, Thursday và Friday giữ tên các vị thần German, Tyr, Woden, Thor và Frigg. Saturday là hậu duệ trực tiếp của tên hành tinh Latin Saturnus.

"The names of the days in English preserve a fascinating blend of Roman planetary tradition and Germanic theological replacement, a linguistic fossil of two cultures meeting."

(David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of the English Language, 3. kiadás, 2019)

Hướng dẫn này đi qua từng ngày với phát âm, nguồn gốc từ và bối cảnh văn hóa. Bạn sẽ dùng chúng tự tin trong tiếng Anh.

Các ngày trong tuần bằng tiếng Anh, bảng

Monday — Thứ Hai

Monday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Mōnandæg (ngày của Mặt Trăng). Mặt Trăng, moon, đánh dấu ngày đầu tuần trong tiếng Anh, giống như đa số ngôn ngữ German. Trong tiếng Việt, “thứ Hai” cũng chỉ ngày đầu tuần làm việc, nên hai ngôn ngữ cùng nói về “ngày đầu tuần”, chỉ khác cách đặt tên.

Mẹo phát âm: nhấn ở âm tiết đầu, MUN-day, không phải “mon-DAY". Người nói tiếng Việt hay nhấn âm tiết sau, nên nghe không tự nhiên với người bản ngữ.

Tuesday — Thứ Ba

Tuesday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Tīwesdæg. Tyr (cũng viết là Tiw) là thần chiến tranh trong thần thoại German, một nhân vật rất cổ trong truyền thống Bắc Âu. Tương đương trong Latin là ngày của Mars (dies Martis), từ đó các ngôn ngữ Rôman có martedi, mardi, martes.

Phát âm: TYOOZ-day. Cụm chữ “TUE” là một bất ngờ với người Việt, không phải “tu-ez-dey”, mà gần như “tyúz-dey”, nhất là trong tiếng Anh Anh.

Wednesday — Thứ Tư

Wednesday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Wōdnesdæg, ngày của Woden (Odin trong truyền thống Bắc Âu). Woden là vị thần tối cao trong thần thoại German, gắn với trí tuệ, chiến tranh và người chết. Chữ “d” trong chính tả là chữ câm, điều này biến từ này thành một cái bẫy nổi tiếng với người học.

Thursday — Thứ Năm

Thursday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Þūnresdæg, ngày của Thor. Thor là thần sấm sét, một nhân vật rất nổi tiếng trong thần thoại German. Tương đương trong Latin là ngày của Jupiter (dies Iovis), hai vị thần có vai trò tương tự trong thần thoại.

Thử thách phát âm: âm “Th” /θ/, bạn đặt đầu lưỡi sát sau răng trên và thổi hơi ra. THURZ-day, nghe hơi giống “th” trong tiếng Việt, nhưng lưỡi phải chạm răng. Đây là một trong những âm khó nhất với người Việt.

Friday — Thứ Sáu

Friday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Frīgedæg, ngày của Frigg (hoặc Freya). Frigg là vợ của Odin, nữ thần sinh sản và tình yêu. Latin dies Veneris (ngày của Venus) cũng chỉ vai trò tương tự, cả hai nữ thần đều gắn với tình yêu và vẻ đẹp.

Thứ Sáu có vai trò đặc biệt trong văn hóa nói tiếng Anh: kết thúc tuần làm việc, bắt đầu giải trí và gặp gỡ. Cụm TGIF (Thank God It's Friday, “Tạ ơn Chúa, cuối cùng cũng thứ Sáu”) trở thành một khẩu hiệu công sở rất phổ biến.

Saturday — Thứ Bảy

Saturday là ngày duy nhất trong tuần có tên bắt nguồn trực tiếp từ tên hành tinh Latin: Saturnus. Dạng tiếng Anh cổ là Sæternesdæg. Khác với các tên ngày German khác, ở đây không có việc thay bằng tên thần German, tên Saturnus vẫn được giữ trong tiếng Anh.

Trong khi đó, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Ý sábado và sabato lại bắt nguồn từ tiếng Do Thái Shabbat. Điều này cho thấy tiếng Anh và các ngôn ngữ Rôman đi theo những con đường văn hóa khác nhau để gọi cùng một ngày.

Sunday — Chủ nhật

Sunday bắt nguồn từ tiếng Anh cổ Sunnandæg (ngày của Mặt Trời). Mặt Trời, sun, là trung tâm của hệ mặt trời và từng là thiên thể quan trọng nhất thời cổ đại. Latin ban đầu là dies Solis (ngày của Mặt Trời), rồi cải cách Kitô giáo đổi thành dies Dominica (ngày của Chúa), các ngôn ngữ Rôman giữ dạng này (dimanche, domingo, domenica).

Viết tắt và lịch

Trong lịch và thời khóa biểu tiếng Anh, các ngày thường được viết tắt. Bạn cần biết chúng khi đọc email, ứng dụng lịch và truyền thông.

Cụm từ hữu ích với các ngày

Trong tiếng Anh, cách dùng tên ngày có vài điểm ngữ pháp khác tiếng Việt. Khác biệt quan trọng nhất: tiếng Anh không có kiểu “thứ Hai-n” bằng biến đổi từ, mà dùng giới từ “on”.

„This Monday" vs. „next Monday", khác biệt quan trọng

Với người học hay suy nghĩ theo tiếng Việt, khác biệt giữa this Monday và next Monday thường gây rối. Người bản ngữ thường hiểu như sau:

• This Monday = thứ Hai gần nhất sắp tới (nếu hôm nay là Chủ nhật, thì là ngày mai)
• Next Monday = thứ Hai sau đó nữa (muộn hơn 1 tuần)

Cách hiểu này cũng thay đổi theo vùng và theo ngữ cảnh. Nếu bạn muốn chắc chắn, hãy thêm ngày: „Monday the 10th", như vậy tránh được mọi hiểu nhầm.

„On Monday" vs. „on Mondays", một lần vs. thường xuyên

Trong tiếng Anh, số ít (on Monday) chỉ một thứ Hai cụ thể. Số nhiều (on Mondays) chỉ việc lặp lại đều đặn. Tương đương tiếng Việt: “vào thứ Hai” vs. “vào các thứ Hai”.

Khác biệt văn hóa

TGIF — Thank God It's Friday

TGIF (Thank God It's Friday, “Tạ ơn Chúa, cuối cùng cũng thứ Sáu”) là một tham chiếu văn hóa rất phổ biến trong tiếng Anh. Từ thập niên 1970, nó xuất hiện trong văn hóa đại chúng và gần như thành biểu tượng của văn hóa công sở nói tiếng Anh. Bạn sẽ nghe trong phim, series, email văn phòng và mạng xã hội. Chuỗi nhà hàng TGI Fridays cũng lấy tên từ cụm này.

Black Friday

Black Friday (Thứ Sáu Đen) là thứ Sáu sau Lễ Tạ ơn ở Mỹ, mỗi năm là ngày mua sắm lớn nhất tại Mỹ. Cụm này giờ đã phổ biến toàn cầu, và ở Việt Nam nhiều cửa hàng online cũng dùng. Nếu bạn đọc quảng cáo tiếng Anh vào cuối tháng 11, bạn chắc chắn sẽ thấy cụm này.

Ngày thường trong tiếng Anh: weekday và workday

Trong tiếng Việt, “ngày thường” có thể nghĩa là ngày không phải cuối tuần, hoặc ngày không phải lễ. Trong tiếng Anh, weekday (ngày trong tuần, không phải cuối tuần) và workday (ngày làm việc) là hai khái niệm hơi khác. Weekday là từ Thứ Hai đến Thứ Sáu. Workday nhấn vào thời gian làm việc cụ thể. Business day chỉ những ngày doanh nghiệp và cơ quan mở cửa.

Các ngày trong câu

Bảng dưới đây cho thấy cách các ngày tiếng Anh xuất hiện trong câu tự nhiên. Nó giúp bạn hiểu trật tự từ và cách dùng giới từ “on”.

Thử thách phát âm

Với người nói tiếng Việt, các ngày tiếng Anh thường khó ở hai điểm: chữ “d” câm trong Wednesday và âm /θ/ trong Thursday.

Trong tiếng Anh, tên mọi ngày đều kết thúc bằng “-day”. Nó bắt nguồn từ tiếng Anh cổ dæg (ngày), và vẫn tồn tại trong mọi ngôn ngữ German. Trong tiếng Đức là -tag (Montag, Dienstag...), trong tiếng Hà Lan là -dag (maandag, dinsdag...), cùng một gốc. Nếu bạn biết ngôn ngữ German khác, điểm tương đồng này sẽ giúp bạn nhớ ngày.

Tóm tắt phát âm các ngày:

Luyện tập với nội dung tiếng Anh thật

Bạn học các ngày trong tuần tốt nhất khi gặp chúng trong nội dung tiếng Anh thật, phim, series, podcast, nơi chúng xuất hiện tự nhiên. Một nhân vật nói: „See you on Friday", bạn vừa nghe phát âm vừa hiểu câu ngay.

Wordy giúp bạn xem phim và series tiếng Anh với phụ đề tương tác. Khi tên một ngày xuất hiện, bạn chạm vào và thấy ngay dạng viết, tách phát âm và bản dịch. Cách này hiệu quả hơn học vẹt, vì não bạn gắn từ với ngữ cảnh.

Trong danh sách phim tiếng Anh hay nhất của chúng tôi, bạn sẽ thấy các tác phẩm được chọn lọc. Chúng đặc biệt phù hợp để luyện nghe từ vựng tiếng Anh hằng ngày, gồm cả ngày, ngày tháng và sắp xếp lịch hẹn.