คำศัพท์สัตว์ภาษาญี่ปุ่น: 50+ ชื่อสัตว์ในคันจิและคานะ

สัตว์ที่จำเป็นที่สุดในภาษาญี่ปุ่นคือ 犬 (inu, dog), 猫 (neko, cat), 鳥 (tori, bird), 魚 (sakana, fish), 牛 (ushi, cow) และ 虎 (tora, tiger) คำศัพท์สัตว์ในภาษาญี่ปุ่นเผยให้เห็นความแตกต่างที่น่าสนใจ คือ สัตว์ที่มีถิ่นกำเนิดในญี่ปุ่นและเอเชียตะวันออกมักเขียนด้วยคันจิที่มีความหมายแฝงอยู่ในตัวอักษร ส่วนสัตว์ต่างถิ่นที่ยืมมาจากภาษาตะวันตกมักปรากฏในคาตาคานะ

ภาษาญี่ปุ่นมีเจ้าของภาษาโดยประมาณ 125 ล้านคน ตามข้อมูลปี 2024 ของ Ethnologue ระบบการเขียน 3 แบบของภาษา (ฮิรางานะ คาตาคานะ และคันจิ) ทำให้คำศัพท์เกี่ยวกับธรรมชาติมีชั้นเชิงเฉพาะตัว อักษร 犬 พัฒนามาจากภาพสัญลักษณ์ของสุนัข ส่วน 鳥 ย้อนรอยไปถึงภาพวาดโบราณของนกหางยาว การเรียนคันจิหมวดสัตว์เป็นจุดเริ่มต้นที่คุ้มค่ามาก เพราะหลายตัวอักษรยังคงมีความเชื่อมโยงทางภาพกับสัตว์ที่มันแทนอยู่

"The pictographic origins of animal kanji offer learners a window into how the earliest writing systems encoded the natural world. Characters like 魚 (fish), 馬 (horse), and 鳥 (bird) have traceable visual histories spanning three thousand years of evolution from oracle bone inscriptions to modern forms."

(David Crystal, The Cambridge Encyclopedia of Language, Cambridge University Press)

คู่มือนี้รวมชื่อสัตว์มากกว่า 50 คำ จัดตามหมวดหมู่ พร้อมคันจิ การอ่านด้วยคานะ การออกเสียง และเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมที่อยู่เบื้องหลังความสัมพันธ์ของญี่ปุ่นกับสัตว์ต่างๆ ถ้าต้องการฝึกแบบโต้ตอบกับคอนเทนต์ภาษาญี่ปุ่นจริงๆ ไปที่ หน้าการเรียนภาษาญี่ปุ่น ของเรา

อ้างอิงด่วน: สัตว์สำคัญในภาษาญี่ปุ่น

สัตว์เลี้ยงและสัตว์บ้าน

ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอัตราการเลี้ยงสัตว์สูงที่สุดในโลก ตามแบบสำรวจปี 2024 ของ Japan Pet Food Association มีสุนัขเลี้ยงประมาณ 9 ล้านตัว และแมวเลี้ยงประมาณ 8.9 ล้านตัว ตัวเลขนี้ใกล้เคียงกับจำนวนประชากรมนุษย์อายุต่ำกว่า 15 ปี คำศัพท์สัตว์เลี้ยงจึงเป็นกลุ่มคำแรกๆ ที่เด็กญี่ปุ่นเรียนรู้

犬 (いぬ)

犬 (inu) เป็นหนึ่งในคันจิแรกๆ ที่ผู้เรียนส่วนใหญ่เจอ มันปรากฏในคำประสมที่มีชื่อเสียงคือ 忠犬 (chuuken, สุนัขผู้ซื่อสัตย์) เช่น 忠犬ハチ公 (Chuuken Hachiko) สุนัขพันธุ์อะคิตะที่รอเจ้าของผู้ล่วงลับที่สถานีชิบุยะเกือบสิบปี เสียงสุนัขในภาษาญี่ปุ่นคือ ワンワン (wan wan) ซึ่งต่างจากเสียงที่คนไทยคุ้นว่า "โฮ่งๆ"

猫 (neko) โด่งดังไปทั่วโลกผ่านวัฒนธรรมป๊อปของญี่ปุ่น ตุ๊กตา 招き猫 (maneki-neko, แมวกวัก) เชื่อกันว่านำโชคให้ร้านค้า คำว่า 猫舌 (nekojita, แปลตรงตัวว่า "ลิ้นแมว") ใช้เรียกคนที่กินของร้อนไม่ได้ เป็นสำนวนเฉพาะของญี่ปุ่นที่ไม่มีคำไทยที่ตรงตัวพอดี

กระต่าย (うさぎ) มีจุดแปลกทางไวยากรณ์ คือถูกนับด้วยลักษณนามนก 羽 (wa) แทนที่จะเป็นลักษณนามสัตว์ตัวเล็ก 匹 (hiki) คำอธิบายที่ยอมรับกันมากคือ พระในพุทธศาสนาที่ห้ามกินสัตว์สี่เท้า จัดกระต่ายเป็นนกเพราะหูยาวคล้ายปีก ธรรมเนียมการนับแบบนี้ยังคงอยู่ในภาษาญี่ปุ่นปัจจุบัน

สัตว์ฟาร์ม

คำศัพท์สัตว์ฟาร์มในภาษาญี่ปุ่นแทบทั้งหมดเป็นคันจิ สะท้อนรากฐานเกษตรกรรมที่ลึกของอารยธรรมญี่ปุ่น Japan Foundation ระบุว่าคำเหล่านี้พบในสื่อระดับ JLPT N5-N4 จึงเป็นคำศัพท์พื้นฐานที่ควรรู้ตั้งแต่ช่วงแรก

牛 (うし)

牛 (ushi) เป็นแกนสำคัญของวัฒนธรรมอาหารญี่ปุ่นยุคใหม่ คำประสม 和牛 (wagyuu, แปลตรงตัวว่า "วัวญี่ปุ่น") มีชื่อเสียงไปทั่วโลก ตัวอักษรนี้พบในคำประสมที่ใช้ทุกวันจำนวนมาก เช่น 牛乳 (gyuunyuu, นม), 牛肉 (gyuuniku, เนื้อวัว), 牛丼 (gyuudon, ข้าวหน้าเนื้อ) เสียงวัวในภาษาญี่ปุ่นคือ モーモー (moo moo) ซึ่งเป็นหนึ่งในไม่กี่เสียงสัตว์ที่ใกล้กับเสียงที่คนไทยคุ้น

คำว่า 馬鹿 (baka, คนโง่หรือไอ้โง่) เป็นคำด่าที่พบบ่อยมากในภาษาญี่ปุ่น และประกอบจาก 馬 (ม้า) กับ 鹿 (กวาง) มีคำอธิบายพื้นบ้านหลายแบบ แต่ทฤษฎีที่ยอมรับมากที่สุดโยงไปถึงเกร็ดประวัติศาสตร์จีนเกี่ยวกับขุนนางทุจริตที่ชี้กวางแล้วเรียกว่าม้า เพื่อทดสอบความภักดีของข้าราชบริพาร

สัตว์ป่า

ภูมิประเทศภูเขาและความเป็นหมู่เกาะของญี่ปุ่นทำให้มีสัตว์ป่าหลากหลาย ตามข้อมูล IUCN Red List ญี่ปุ่นมีชนิดสัตว์ที่บันทึกไว้มากกว่า 90,000 ชนิด รวมถึงสัตว์เด่นๆ เช่น ลิงกังญี่ปุ่น (ニホンザル), หมีดำเอเชีย (ツキノワグマ) และแมวอิริโอโมเตะ (イリオモテヤマネコ) ซึ่งเป็นหนึ่งในแมวที่หายากที่สุดในโลก

ライオン

狐 (kitsune, สุนัขจิ้งจอก) มีตำแหน่งพิเศษในตำนานญี่ปุ่น ในความเชื่อชินโต สุนัขจิ้งจอกเป็นผู้ส่งสารของอินาริ เทพแห่งข้าว ความอุดมสมบูรณ์ และความมั่งคั่ง รูปปั้นสุนัขจิ้งจอกหินเฝ้าทางเข้าศาลเจ้าอินาริจำนวนมากทั่วญี่ปุ่น โดยศาลเจ้าฟุชิมิอินาริไทฉะในเกียวโตโด่งดังที่สุด ในคติชน kitsune เป็นตัวหลอกลวงเหนือธรรมชาติที่แปลงร่างเป็นมนุษย์ได้ ลวดลายนี้พบได้บ่อยมากในอนิเมะและมังงะ

猿 (saru, ลิง) แยกจากวัฒนธรรมญี่ปุ่นแทบไม่ได้ ลิงสามตัวผู้มีปัญญาที่ศาลเจ้าโทโชกู เมืองนิกโก (見ざる (mizaru, ไม่ดูสิ่งชั่วร้าย), 聞かざる (kikazaru, ไม่ฟังสิ่งชั่วร้าย), 言わざる (iwazaru, ไม่พูดสิ่งชั่วร้าย)) เป็นการเล่นคำระหว่าง ざる (zaru, "ไม่ทำ") กับ 猿 (saru, ลิง) ลิงกังญี่ปุ่น (ニホンザル, nihonzaru) เป็นไพรเมตที่ไม่ใช่มนุษย์ที่อาศัยอยู่เหนือสุดของโลก และมีภาพจำคือแช่ออนเซ็นในนากาโนะ

狼 (ookami, หมาป่า) แปลตรงตัวว่า "เทพผู้ยิ่งใหญ่" (大神) สะท้อนสถานะศักดิ์สิทธิ์ของสัตว์ชนิดนี้ในญี่ปุ่นก่อนยุคสมัยใหม่ ผู้คนเคารพหมาป่าว่าเป็นผู้พิทักษ์พืชผล เพราะช่วยควบคุมจำนวนกวางและหมูป่า หมาป่าญี่ปุ่น (ニホンオオカミ) ถูกประกาศว่าสูญพันธุ์ในปี 1905 ทำให้เป็นคำที่น่าจดจำและมีความหมายทางประวัติศาสตร์

สัตว์ทะเล

ในฐานะประเทศเกาะที่มีแนวชายฝั่งยาวกว่า 29,000 กิโลเมตร ญี่ปุ่นมีคำศัพท์เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตทะเลที่หลากหลายมาก คันจิของสัตว์ทะเลจำนวนมากมีส่วนประกอบ 魚 (ปลา) อยู่ด้านซ้าย ทำให้มองแล้วพอเดาได้ว่าเป็นสัตว์น้ำ

鯨 (くじら)

鯨 (kujira, วาฬ) เขียนด้วยส่วนประกอบปลา 魚 ทางซ้าย สะท้อนการจัดหมวดหมู่ก่อนยุควิทยาศาสตร์ที่เคยมองว่าวาฬเป็นปลา ด้านขวาคือ 京 (เมืองหลวง) อาจสื่อถึงขนาดมหึมา (京 ยังหมายถึง "สิบล้านล้านล้านล้าน" ในระบบเลขญี่ปุ่นด้วย) イルカ (iruka, โลมา) ก็มีรูปคันจิที่น่าสนใจไม่แพ้กัน คือ 海豚 แปลตรงตัวว่า "หมูทะเล"

タコ (tako, ปลาหมึกยักษ์) ฝังแน่นในวัฒนธรรมอาหารญี่ปุ่น たこ焼き (takoyaki, ทาโกะยากิ) เกิดที่โอซาก้าในทศวรรษ 1930 และปัจจุบันเป็นหนึ่งในสตรีทฟู้ดที่เป็นสัญลักษณ์ของญี่ปุ่น ปลาหมึกเองก็เป็นวัตถุดิบหลักของอาหารและศิลปะญี่ปุ่นมาหลายศตวรรษ และปรากฏในภาพพิมพ์ไม้ชื่อดังของโฮคุไซ

นก

ภาษาญี่ปุ่นมีลักษณนามเฉพาะสำหรับนกคือ 羽 (wa) แปลตรงตัวว่า "ขน" ลักษณนามนี้เป็นหนึ่งในสิ่งแรกๆ ที่ผู้เรียนเจอเมื่อเรียนระบบลักษณนาม และใช้กับนกทุกชนิดไม่ว่าจะตัวใหญ่หรือตัวเล็ก

鷹 (たか)

フクロウ (fukurou, นกฮูก) ถูกมองว่าเป็นนกนำโชคในญี่ปุ่นจากการเล่นคำที่ซับซ้อน พยางค์สามารถตีความเป็น 不苦労 (fu-ku-rou, "ไม่มีความลำบาก") หรือ 福来郎 (fuku-rou, "สุภาพบุรุษผู้พาโชคมา") ตุ๊กตาและเครื่องรางนกฮูกเป็นของฝากยอดนิยม และคาเฟ่นกฮูก (フクロウカフェ) เคยเป็นแหล่งท่องเที่ยวในโตเกียวและโอซาก้า คันจิ 梟 มีอยู่จริงแต่แทบไม่ใช้ ในงานเขียนสมัยใหม่มักใช้คาตาคานะ フクロウ

鳩 (hato, นกพิราบ) เป็นหนึ่งในนกที่เห็นบ่อยที่สุดในเมืองญี่ปุ่น ตัวอักษรนี้ปรากฏในชื่อคุกกี้ดังของคามาคุระ 鳩サブレ (Hato Sable) ของฝากขึ้นชื่อจากคานางาวะตั้งแต่ปี 1894

แมลง

ภาษาญี่ปุ่นมีคำศัพท์แมลงหลากหลาย เพราะ 虫 (mushi, แมลง/แมลงตัวเล็ก) เคยเป็นหมวดกว้างในวัฒนธรรมญี่ปุ่น การฟังเสียงแมลง โดยเฉพาะเสียงจิ้งหรีดฤดูใบไม้ร่วง ถือเป็นความรื่นรมย์ทางสุนทรียะในญี่ปุ่น และมีบันทึกมาตั้งแต่สมัยเฮอัน (794-1185)

蝶 (ちょう)

สังเกตว่าคันจิของแมลงทั้งหมดมีส่วนประกอบ 虫 (mushi) เหมือนกับที่สัตว์ทะเลจำนวนมากมีส่วนประกอบ 魚 (ปลา) ความสม่ำเสมอนี้ทำให้คุณพอเดาได้ว่าเป็นคันจิหมวดแมลง แม้ตัวอักษรจะซับซ้อน 蚊 (ka, ยุง) น่าสนใจเพราะเป็นหนึ่งในคำที่สั้นที่สุดในภาษาญี่ปุ่น (มีเพียงหนึ่งโมระ) และคันจิรวม 虫 (แมลง) กับ 文 (องค์ประกอบด้านเสียง)

蜘蛛 (kumo, แมงมุม) มีความเชื่อโชคลางที่น่าสนใจ คือเห็นแมงมุมตอนเช้า (朝蜘蛛, asa-kumo) ถือว่าโชคดี แต่เห็นตอนกลางคืน (夜蜘蛛, yoru-kumo) ถือว่าโชคร้าย ความเชื่อนี้ปรากฏในวรรณกรรมญี่ปุ่นมาหลายศตวรรษ

ลักษณนามสัตว์: 匹, 頭 และ 羽

หนึ่งในส่วนที่ยากของคำศัพท์สัตว์ภาษาญี่ปุ่นคือระบบลักษณนาม ต่างจากภาษาไทยที่มักพูดว่า "หมา 3 ตัว" ได้ตรงๆ ภาษาญี่ปุ่นต้องใช้คำลักษณนามเฉพาะ และจะเปลี่ยนตามขนาดของสัตว์

เส้นแบ่งระหว่าง 匹 กับ 頭 โดยคร่าวๆ คือขนาดใกล้เคียงคน สัตว์ที่อุ้มได้มักใช้ 匹 สัตว์ที่ใหญ่กว่าคุณมักใช้ 頭 แต่ก็ไม่ตายตัว ผีเสื้อและแมลงใช้ 匹 เสมอไม่ว่าขนาดเท่าไร และกระต่ายใช้ 羽 ตามการจัดหมวดแบบพุทธในอดีตที่กล่าวไว้ก่อนหน้า

นักษัตรญี่ปุ่น (干支)

นักษัตรญี่ปุ่นต่างจากแบบจีนอยู่จุดหนึ่งที่เด่น คือสัตว์ตัวสุดท้ายเป็น 猪 (inoshishi, หมูป่า) ไม่ใช่หมูบ้าน หมูป่ามีประวัติยาวนานในญี่ปุ่นทั้งในฐานะแหล่งอาหารและสัญลักษณ์ของความกล้าบ้าบิ่น สำนวน 猪突猛進 (chototsu moushin, "พุ่งแบบหมูป่า") ใช้บรรยายคนที่พุ่งไปข้างหน้าโดยไม่คิด

คำเลียนเสียงสัตว์ในภาษาญี่ปุ่น

ภาษาญี่ปุ่นขึ้นชื่อว่ามีคำเลียนเสียง (擬声語, giseigo) มาก และเสียงสัตว์เป็นหนึ่งในคำแรกๆ ที่เด็กเรียนรู้ เสียงเหล่านี้ต่างจากเสียงที่คนไทยคุ้นอย่างมาก:

คำเลียนเสียงเหล่านี้ปรากฏบ่อยมากในมังงะ อนิเมะ และบทสนทนาทั่วไป พ่อแม่ชาวญี่ปุ่นอาจเรียกสุนัขว่า ワンワン (wan wan) หรือเรียกแมวว่า ニャンニャン (nyan nyan) เวลาพูดกับเด็กเล็ก คล้ายกับที่คนไทยอาจพูดแบบน่ารักว่า "หมาๆ" หรือ "แมวเหมียว" แบบสำรวจภาษาประจำชาติของ Agency for Cultural Affairs ยืนยันว่าคำเลียนเสียงยังเป็นหมวดการสร้างคำที่มีพลังมากในภาษาญี่ปุ่นสมัยใหม่

ฝึกคำศัพท์สัตว์ภาษาญี่ปุ่นด้วยคอนเทนต์จริง

ตารางคำศัพท์ช่วยวางรากฐาน แต่การได้ยินคำสัตว์ในบทสนทนาภาษาญี่ปุ่นจริงจะทำให้จำได้ถาวร อนิเมะและภาพยนตร์ญี่ปุ่นมีการอ้างอิงสัตว์อยู่ตลอด ตั้งแต่สัตว์วิญญาณในผลงานของ Studio Ghibli ไปจนถึงสัตว์คู่หูในมังงะแนวโชเน็น และสารคดีธรรมชาติที่บรรยายเป็นภาษาญี่ปุ่น

Wordy ให้คุณดูคอนเทนต์ภาษาญี่ปุ่นพร้อมซับแบบโต้ตอบ เมื่อ 犬, 猫 หรือคำสัตว์อื่นๆ โผล่ในบทพูด คุณแตะเพื่อดูคันจิ การอ่าน และความหมายในบริบทจริงได้ คุณจะซึมซับคำศัพท์แบบเป็นธรรมชาติ เหมือนที่เจ้าของภาษาใช้จริง แทนการท่องแฟลชการ์ดแบบแยกคำ

เข้าไปดู บล็อก ของเราเพื่อคู่มือคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นเพิ่มเติม หรือดู ภาพยนตร์ที่ดีที่สุดสำหรับเรียนภาษาญี่ปุ่น เพื่อคำแนะนำการรับชมที่ช่วยให้คำศัพท์สัตว์เหล่านี้มีชีวิตในเรื่องเล่าที่เป็นธรรมชาติ