คำตอบด่วน
ตัวเลขภาษาฝรั่งเศสจะค่อนข้างตรงไปตรงมาจาก 1-69 แต่ระบบจะเปลี่ยนชัดเจนเมื่อถึง 70 ภาษาฝรั่งเศสมาตรฐานใช้ระบบฐาน 20 (vigesimal) สำหรับ 70-99: 70 คือ 'soixante-dix' (หกสิบสิบ), 80 คือ 'quatre-vingts' (สี่สิบยี่สิบ), และ 90 คือ 'quatre-vingt-dix' (สี่ยี่สิบสิบ) ส่วนฝรั่งเศสแบบเบลเยียมและสวิสทำให้ง่ายขึ้นด้วย 'septante' (70), 'huitante/octante' (80) และ 'nonante' (90)
ตัวเลขภาษาฝรั่งเศสส่วนใหญ่มีตรรกะและคาดเดาได้ จนกระทั่งคุณไปถึง 70 ตรงนั้นเองที่ความแปลกน่าสนใจที่สุดอย่างหนึ่งในบรรดาภาษายุโรปเริ่มทำงาน และเป็นจุดที่ผู้เรียนจำนวนมากสะดุด
ตามรายงานปี 2022 ของ Organisation internationale de la Francophonie ภาษาฝรั่งเศสมีผู้พูดประมาณ 321 ล้านคนใน 29 ประเทศ ตั้งแต่การสั่ง croissant ในปารีส ไปจนถึงการต่อรองราคาที่ตลาดในดาการ์ ตัวเลขถูกใช้ในแทบทุกการสื่อสาร
"The French vigesimal system for numbers 70 through 99 is a living relic of pre-Roman Gaul. It is perhaps the most striking archaism in everyday modern French."
(Maurice Grevisse, Le Bon Usage, 16th edition, 2016)
คู่มือนี้จะพาคุณไล่ดูตัวเลขทุกตัวตั้งแต่ 1 ถึง 100 อธิบายระบบ 70-99 ที่ขึ้นชื่อว่าโหด ครอบคลุมเลขลำดับ และเผยทางเลือกแบบเบลเยียมกับสวิตเซอร์แลนด์ที่ผู้เรียนหลายคนอยากรู้ตั้งแต่แรก
ตัวเลข 1-10: พื้นฐานสำคัญ
ตัวเลขภาษาฝรั่งเศสทุกตัวสุดท้ายแล้วมีรากมาจากรูปพื้นฐาน 10 รูปนี้ ให้สังเกตพยัญชนะท้ายที่มักไม่ออกเสียง ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของการออกเสียงภาษาฝรั่งเศส
💡 Liaison และพยัญชนะท้ายคำ
การออกเสียง six, huit และ dix จะเปลี่ยนตามคำที่ตามมา ถ้าหน้าคำที่ขึ้นต้นด้วยสระ จะมีการเชื่อมเสียงพยัญชนะ (liaison): six enfants = "see-zahn-FAHN." ถ้าหน้าพยัญชนะ ตัวท้ายจะไม่ออกเสียง: six personnes = "see pehr-SUHN." แต่ถ้าอยู่เดี่ยวๆ จะออกเสียงพยัญชนะท้าย: six = "sees."
ตัวเลข 11-20: รูปแบบเฉพาะ
เหมือนกับหลายภาษายุโรป ภาษาฝรั่งเศสมีชื่อเฉพาะสำหรับ 11-16 ตั้งแต่ 17 เป็นต้นไป รูปแบบจะเปลี่ยนเป็นคำประสม: dix-sept (สิบ-เจ็ด), dix-huit (สิบ-แปด), dix-neuf (สิบ-เก้า)
สังเกตว่า vingt (20) เมื่ออยู่เดี่ยวๆ จะไม่ออกเสียงท้าย -gt แต่ใน vingt et un (21) ตัว t จะเชื่อมเสียงกับสระถัดไปด้วย liaison: "van-tay-UHN."
ตัวเลข 21-29: ชุด Vingt-
ช่วงเลขยี่สิบจะเริ่มใช้คำเชื่อม et (และ) สำหรับ 21 แต่ 22-29 จะใช้ขีดกลาง รูปแบบ et นี้จะกลับมาอีกครั้งที่ 31, 41, 51 และ 61
หลักสิบ: 30 ถึง 69 (ช่วงง่าย)
ตั้งแต่ 30 ถึง 69 ตัวเลขภาษาฝรั่งเศสเป็นระบบฐานสิบและคาดเดาได้ แต่ละหลักสิบมีชื่อเฉพาะ และเลขประสมจะเป็นรูปแบบ หลักสิบ + หลักหน่วย (โดยใช้ et un สำหรับเลขที่ลงท้ายด้วย 1)
การสร้างเลขประสมทำได้ง่าย: trente et un (31), trente-deux (32), quarante-cinq (45), cinquante-huit (58) จำไว้ว่า et จะใช้เฉพาะกับเลข 1 (trente et un, quarante et un, cinquante et un, soixante et un) และจะไม่ใช้กับเลขอื่น
70-99: ระบบฐานยี่สิบ
ตรงนี้เองที่ภาษาฝรั่งเศสขึ้นชื่อว่ายุ่งยาก ภาษาฝรั่งเศสมาตรฐาน (แบบที่ใช้ในฝรั่งเศส) ใช้ระบบฐาน 20 สำหรับช่วงนี้ ซึ่งเป็นร่องรอยจากภาษาเซลติกกอล (Gaulish) ที่มีมาก่อนภาษาละตินในแคว้นกอล
ตรรกะเมื่อเข้าใจแล้วจะสม่ำเสมอ:
- 70-79: 60 + (10-19) ดังนั้น 73 คือ soixante-treize (60 + 13)
- 80-89: 4 x 20 + (0-9) ดังนั้น 85 คือ quatre-vingt-cinq (4x20 + 5)
- 90-99: 4 x 20 + (10-19) ดังนั้น 97 คือ quatre-vingt-dix-sept (4x20 + 17)
⚠️ ตัว -s ที่ชวนสับสนใน Quatre-vingts
Quatre-vingts (80) จะเติม -s เมื่ออยู่เดี่ยวๆ หรืออยู่ท้ายสุดของตัวเลข แต่ -s จะหายไปเมื่อมีเลขตามหลัง: quatre-vingts (80) แต่ quatre-vingt-un (81), quatre-vingt-dix (90) เช่นกัน 81 จะไม่ใช้ et: ต้องเป็น quatre-vingt-un ไม่ใช่ quatre-vingt-et-un Académie française ยืนยันกฎนี้
ทางเลือกแบบเบลเยียมและสวิตเซอร์แลนด์
ถ้าระบบ 70-99 ดูซับซ้อนเกินจำเป็น คุณไม่ได้คิดคนเดียว ผู้พูดภาษาฝรั่งเศสในเบลเยียม สวิตเซอร์แลนด์ และบางส่วนของแอฟริกา ใช้รูปแบบฐานสิบที่ง่ายกว่า
รูปแบบเหล่านี้เป็นมาตรฐานในพื้นที่ของตนเอง ในเบลเยียม septante และ nonante ใช้ทั่วไป แต่ 80 ยังเป็น quatre-vingts ในสวิตเซอร์แลนด์ใช้ทั้งสามรูปแบบ โดย huitante พบมากในรัฐโว (Vaud) และ octante พบในบางพื้นที่อื่น
🌍 ควรเรียนระบบไหน?
ให้เรียนระบบมาตรฐานของฝรั่งเศส (soixante-dix, quatre-vingts, quatre-vingt-dix) ก่อน เพราะคนเข้าใจทั่วและจำเป็นเมื่อใช้ในฝรั่งเศส แต่การรู้ว่า septante และ nonante มีอยู่ จะช่วยมากถ้าคุณไปเบลเยียม สวิตเซอร์แลนด์ หรือแอฟริกาที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส
เกิน 100: หลักร้อยและหลักพัน
รูปแบบของตัวเลขที่ใหญ่ขึ้นตรงไปตรงมามากกว่าที่ความยุ่งของ 70-99 อาจทำให้คุณคิด
เหมือนกับ quatre-vingts คำว่า cents จะเติม -s เฉพาะเมื่ออยู่ท้ายสุดของตัวเลข: deux cents (200) แต่ deux cent un (201) ส่วน Mille (1,000) เป็นคำที่รูปไม่เปลี่ยน และไม่เติม -s เลย
เลขลำดับในภาษาฝรั่งเศส
เลขลำดับภาษาฝรั่งเศสสร้างโดยเติม -ième ต่อท้ายเลขนับ ข้อยกเว้นสำคัญคือ "ที่หนึ่ง" ซึ่งมีรูปเฉพาะของตัวเอง
มีข้อสังเกตด้านการสะกด 2 อย่าง: cinq จะเติม -u- ก่อน -ième (cinquième) และ neuf จะเปลี่ยนตัวท้าย -f เป็น -v- (neuvième) ต่างจากภาษาสเปน ภาษาฝรั่งเศสยังใช้เลขลำดับได้สบายๆ เกินกว่าอันดับที่ 10: le vingtième siècle (ศตวรรษที่ 20), le quinzième arrondissement (เขตที่ 15)
💡 Deuxième vs. Second
ทั้งสองคำแปลว่า "ที่สอง" แต่ตามธรรมเนียม second ใช้เมื่อมีทั้งหมดแค่สองอย่าง (le Second Empire) ส่วน deuxième สื่อว่ามีมากกว่าสอง (le deuxième étage = ชั้นสองในอาคารหลายชั้น) ในภาษาฝรั่งเศสยุคใหม่ ความต่างนี้เริ่มเลือน และ deuxième ถูกใช้กว้างขึ้นเรื่อยๆ
ความหมายทางวัฒนธรรมของตัวเลขในฝรั่งเศส
ตัวเลขมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ในวัฒนธรรมฝรั่งเศสที่มากกว่าคณิตศาสตร์
เลขนำโชค 7: เช่นเดียวกับวัฒนธรรมตะวันตกหลายแห่ง เลข 7 ถือว่าเป็นมงคล สำนวน être au septième ciel (มีความสุขสุดๆ) ใช้บ่อย
เลขอัปมงคล 13: วันศุกร์ที่ 13 (vendredi treize) ถือว่าโชคร้าย แต่มีมุมที่น่าสนใจคือ คนฝรั่งเศสจำนวนมากมองว่าเป็นวันโชคดีสำหรับลอตเตอรี่ ลอตเตอรี่แห่งชาติ Française des Jeux รายงานว่ายอดขายสลากสูงขึ้นมากในทุกวันศุกร์ที่ 13
เลข 13 บนโต๊ะอาหาร: ความเชื่อโชคลางที่แรงมากอย่างหนึ่งคือ การนั่งกินข้าว 13 คนบนโต๊ะเดียวกันจะนำโชคร้าย ความเชื่อนี้แรงพอที่เจ้าภาพบางคนจะเพิ่มที่นั่งคนที่ 14 ด้วยตุ๊กตาหรือของเล่นยัดไส้เพื่อเลี่ยง
รูปแบบการเขียนตัวเลข: ฝรั่งเศสใช้จุดหรือเว้นวรรคในตำแหน่งที่ภาษาไทยมักใช้จุลภาค และใช้จุลภาคในตำแหน่งที่ภาษาไทยมักใช้จุดทศนิยม ดังนั้น 1,000.50 ในภาษาไทย จะเขียนเป็น 1 000,50 หรือ 1.000,50 ในภาษาฝรั่งเศส เรื่องนี้ทำให้นักท่องเที่ยวและผู้เรียนสับสนบ่อย
🌍 หมายเลขโทรศัพท์ในฝรั่งเศส
หมายเลขโทรศัพท์ฝรั่งเศสมี 10 หลัก แบ่งเป็นคู่ๆ: 06 12 34 56 78 อ่านเป็นคู่: zéro six, douze, trente-quatre, cinquante-six, soixante-dix-huit เบอร์มือถือขึ้นต้นด้วย 06 หรือ 07 และเบอร์บ้านขึ้นต้นด้วย 01-05 ตามภูมิภาค
ฝึกกับเนื้อหาภาษาฝรั่งเศสจริง
ตัวเลขโผล่ตลอดในชีวิตประจำวันภาษาฝรั่งเศส ตั้งแต่การอ่านเมนูและราคา ไปจนถึงการฟังประกาศรถไฟและที่อยู่ ระบบฐานยี่สิบสำหรับ 70-99 จะค่อยๆ เป็นธรรมชาติเมื่อเจอบ่อยพอ แต่ต้องฝึกมากกว่าการทำแบบฝึกหัดในตำรา
ภาพยนตร์และซีรีส์ภาษาฝรั่งเศสเหมาะมากสำหรับฝึกเรื่องตัวเลข ฉากตลาด การสั่งอาหาร และข่าวมีประโยชน์เป็นพิเศษ ดูตัวเลือกแนะนำได้ที่ คู่มือภาพยนตร์ที่ดีที่สุดสำหรับเรียนภาษาฝรั่งเศส ซึ่งคัดมาให้หลายแนวและหลายระดับความยาก
Wordy ช่วยให้คุณฝึกตัวเลขภาษาฝรั่งเศสในบริบทจริง ด้วยซับโต้ตอบได้บนภาพยนตร์และซีรีส์ภาษาฝรั่งเศส เมื่อมีตัวเลขในบทสนทนา ให้แตะเพื่อดูรูปแบบการเขียนและการแยกการออกเสียง ดูคู่มือเรียนภาษาฝรั่งเศสเพิ่มเติมได้ที่ บล็อก หรือไปที่ หน้าเรียนภาษาฝรั่งเศส เพื่อเริ่มฝึกได้เลยวันนี้
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมภาษาฝรั่งเศสถึงใช้ 'quatre-vingts' แปลว่า สี่ยี่สิบ สำหรับเลข 80?
เลข 1-10 ภาษาฝรั่งเศสพูดว่าอะไรบ้าง?
เลข 70 80 90 ภาษาฝรั่งเศสพูดยังไง?
ตัวเลขภาษาฝรั่งเศสใช้ 'et' ตอนไหน?
คำว่า 'premier' กับ 'première' ต่างกันยังไงในภาษาฝรั่งเศส?
แหล่งที่มาและข้อมูลอ้างอิง
- Académie française, พจนานุกรม Dictionnaire de l'Académie française, ฉบับที่ 9
- Grevisse, M. & Goosse, A. (2016). Le Bon Usage, ฉบับที่ 16. De Boeck Supérieur.
- Organisation internationale de la Francophonie, รายงาน La langue française dans le monde, ปี 2022
- Ethnologue: Languages of the World, รายการข้อมูลภาษา French (2024)
เริ่มเรียนรู้กับ Wordy
ดูคลิปจากหนังจริง แล้วเพิ่มคลังคำศัพท์ไปเรื่อยๆ ดาวน์โหลดฟรี
